Οἱ Πατέρες ζοῦσαν καί ἐργάζονταν ὡς καινούργιοι ἄνθρωποι, καί τό ἔργο πού ἔκαναν ἦταν ἕνα καινούργιο ἔργο· ὄχι ὅτι ἦταν διαφορετικό, ἀλλά καινούργιο ἐν Χριστῷ. Γι᾿ αὐτό, δέν δυσκολεύτηκε ὁ μέγας Βασίλειος νά μαζέψει τούς μοναχούς καί νά τούς βάλει σέ κοινόβια. Δέν δυσκολεύτηκε νά ὀργανώσει φιλανθρωπικό ἔργο συστήνοντας τή Βασιλειάδα καί ἄλλα πολλά νά κάνει.
Ὅταν ἔχει κανείς τό Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ, ὅταν εἶναι ὄργανο τοῦ Θεοῦ, ἄνετα μπορεῖ νά κάνει τό ἔργο τοῦ Θεοῦ, τῆς Ἐκκλησίας σέ κάθε ἐποχή, ἔτσι πού εἶναι καλύτερο νά γίνει, ὡς καινούργιο ἔργο. Ὅταν δέν ἔχεις τό Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ καί θελήσεις νά κάνεις κάτι τάχα καινούργιο, αὐτό πού θά κάνεις θά εἶναι ἕνα ἀνθρώπινο κατασκεύασμα καί μπορεῖ, ἐπειδή θά τοῦ δώσεις καί χρῶμα χριστιανικό, νά εἶναι ἕνα τερατούργημα. Ἄς ἀγωνιζόμαστε νά εἴμαστε ὄργανα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Καί ὁ Χριστός θά μᾶς διδάξει τί νά κάνουμε.

Κάποτε ἐπισκέφθηκε τόν ἅγιο Σεραφείμ τοῦ Σάρωφ κάποιος γνωστός του πού εἶχε τίς ἀμφιβολίες του, τίς ἐπιφυλάξεις του· δέν καταλάβαινε τί εἶναι τό Ἅγιο Πνεῦμα, ἡ χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, τό ἄκτιστο φῶς. Ἀλλά ὁ ἅγιος τόν ἀγαποῦσε πολύ, καί καθώς ὁ ἄλλος ἦταν βέβαια μέ τίς ἀμφιβολίες του, μέ τίς ἐπιφυλάξεις του –ἕνας συνηθισμένος ἄνθρωπος– εἶχε ὅμως ἐμπιστοσύνη στόν ἅγιο, ὁ ἅγιος μέ τή δύναμη πού τοῦ ἔδινε ὁ Θεός, βρῆκε, ἄν ἐπιτρέπεται νά ποῦμε, ἕναν τρόπο. Καθώς καθόταν μαζί μέ τόν ἐπισκέπτη, ὑποθέτω σέ κάποιον κορμό δένδρου πού εἶχε πέσει, καί ἔξω ἔπεφτε τό χιόνι πυκνό –χειμώνας, μέσα στό κρύο– ἐνήργησε ἡ χάρη τοῦ Θεοῦ, καί ἔγινε τό θαῦμα: τούς περιέλουσε ἡ χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, τό ἄκτιστο φῶς, καί ἔλαμπαν. Καί λέει ὁ ἅγιος: «Νά, βλέπεις τώρα; Εἴμαστε μέσα στό φῶς τοῦ Θεοῦ, μέσα στή χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος».

Ὁ ἅγιος Συμεών ὁ Νέος Θεολόγος ἴσως εἶναι ὁ μεγαλύτερος μυστικός θεολόγος τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας. Τά κείμενά του εἶναι πάρα πολλά. Ἡ θεολογία του καί ὅλα τά λεγόμενά του εἶναι ἀπέραντα. Μεταξύ τῶν ἄλλων κάνει λόγο γιά τό δεύτερο βάπτισμα. Ἐννοεῖ τό ἑξῆς: Βαπτιζόμαστε τότε πού εἴμαστε νήπια, ἀλλά ὅταν μεγαλώσουμε, κατά κανόνα ζοῦμε σάν νά μή βαπτισθήκαμε. Καί χρειάζεται νά γίνει ἕνα νέο βάπτισμα. Ὡς δεύτερο βάπτισμα ὁ ἅγιος θεωρεῖ ὄχι ἁπλῶς μιά ἐξομολόγηση, μιά μετάνοια, ἀλλά ὅλη ἐκείνη τήν κατάσταση πού δημιουργεῖται στόν ἄνθρωπο, καθώς ἀγωνίζεται συνεχῶς νά ἐπιστρέφει ὁριστικά στόν Θεό, περνώντας ἀπό τή μετάνοια τή βαθιά, τήν ἀληθινή, ὁπότε ἔρχεται ὡς ἐπιστέγασμα τό Πνεῦμα τό Ἅγιο. Ἄν δέν ἔλθει τό Πνεῦμα τό Ἅγιο, λέει ὁ ἅγιος, σημαίνει ὅτι κάτι λείπει ἀκόμη, δέν ἔγινε πραγματική ἡ μετάνοια μέσα στόν ἄνθρωπο.

Σέ ὅλα τά πράγματα, στά θεῖα καί στά ἀνθρώπινα, πάντοτε ὑπάρχει ἡ προετοιμασία. Ὁ Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος ἦρθε, καί τό ἔργο του ἦταν, ἐκεῖ στήν ἔρημο ὅπου ζοῦσε ἀσκητικότατη ζωή, νά καλεῖ τόν κόσμο σέ μετάνοια καί νά τόν προετοιμάσει γιά τό κύριο γεγονός: Ἐγώ ἐβάπτισα ὑμᾶς ἐν ὕδατι ἐκεῖνος δέ –ὁ Χριστός– ἐν Πνεύματι Ἁγίῳ.
Ὅλοι μας βαπτιζόμαστε τότε πού εἴμαστε νήπια. Ἀλλά ὅταν ἔχουμε μεγαλώσει, βρισκόμαστε σέ μιά τέτοια κατάσταση, πού λέει κανείς: «Βαπτίστηκα ἤ δέν βαπτίστηκα;» Ζεῖ δηλαδή ὡς βαπτισμένος ἤ δέν ζεῖ; Τό βάπτισμα ἀναγεννᾶ τόν ἄνθρωπο. Καί ὅμως, ἴσως ἀκόμη δέν ἔχουμε μέσα μας αὐτή τήν πραγματικότητα. Γι᾿ αὐτό πρέπει κανείς νά ξαναβαπτιστεῖ μέ τό βάπτισμα τῆς μετανοίας, σάν τώρα νά γνώρισε τόν Χριστό, νά ἄκουσε γιά τόν Χριστό καί νά ἀποφασίζει μέ ὅλη του τήν καρδιά νά γίνει τοῦ Χριστοῦ.

Ἡ ἀμμᾶς Συγκλητική τονίζει τίς παγίδες τίς ὁποῖες στήνει ὁ διάβολος, πότε ἀπό τά ἀριστερά, πότε ἀπό τά δεξιά, μέ σκοπό νά καταστείλει ὅπως μπορέσει τήν κίνησή μας πρός τόν Θεό. Καί συμπληρώνει: Χαῖρε δέ ὅτι ἐπεσκέψατό σε ὁ Θεός. Καθώς παθαίνεις ὅλα αὐτά, νά μήν ἀποθαρρυνθεῖς, νά χαίρεις μάλιστα πού σέ ἐπισκέφθηκε ὁ Θεός.
Πράγματι, καμιά φορά ὁ ἄνθρωπος ἀποκάμνει. Πότε ὁ διάβολος τόν παραμονεύει ἐδῶ, πότε ἐκεῖ, πότε τοῦ στήνει ἐδῶ ἐνέδρα, πότε ἐκεῖ, καί κουράζεται κανείς καί σάν νά μήν ἀντέχει ἄλλο. Ὄχι. Νά ἀντέξεις, νά μήν ἀποθαρρυνθεῖς καί μάλιστα νά χαίρεις πού σέ ἐπισκέφθηκε ὁ Θεός. Ὁ Θεός, πού ἐπιτρέπει νά παθαίνεις ὅλα αὐτά ἕνεκα τῶν ἁμαρτιῶν σου, σέ ἀγαπάει καί θέλει νά καθαριστεῖς, νά ἐλευθερωθεῖς ἀπό τήν ἁμαρτία σου. Προνοεῖ γιά σένα ὁ Θεός, σέ παρακολουθεῖ, ἐπιβλέπει ἐπάνω σου, εἶναι μαζί σου, σέ ἀγαπάει. Μή φοβᾶσαι.