Μήν τρομάζουμε ἀπό τά ὄνειρα, ὅ,τι καί νά εἶναι. Κάνουν καλό αὐτά, ὅταν δέν τρομάζεις. Διότι τό ὑποσυνείδητο τί δέν ἔχει μέσα! Καί ὅταν κοιμᾶται κανείς, αὐτά βγαίνουν. Μερικοί, ὅταν ξυπνοῦν τό πρωί, νιώθουν σάν νά ἔχουν δηλητηριαστεῖ ὅλη τή νύχτα. Γι᾿ αὐτό εἶναι ἄκεφοι, σάν ναρκωμένοι, καί δέν μποροῦν νά ξεκινήσουν πρόθυμα τήν ἡμέρα. Νά μήν πολυδώσεις σημασία, νά πεταχτεῖς ἐπάνω καί νά ξεκινήσεις. Ὅλο αὐτό τό κατακάθι πού ὑπάρχει μέσα στό ὑποσυνείδητο δέν τακτοποιεῖται ἁπλῶς μέ τό νά εἶναι ξεχασμένο. Καί ὁ Θεός χρησιμοποιεῖ καί τή νύχτα, ὥστε νά βγεῖ αὐτό εἴτε ὡς πειρασμός εἴτε ὡς ἐφιάλτης. Ἀντί νά μελαγχολήσεις, νά πεῖς: «Καί ὁ ὕπνος μου ἀκόμη ἔδειξε πόσο δέν εἶμαι ὅπως μέ θέλεις, Θεέ μου, πόσο ἀκόμη εἶναι ἀγιάτρευτη ἡ ψυχή μου. Σέ εὐχαριστῶ, πού μέ βοήθησες νά τό συνειδητοποιήσω αὐτό». Ἔτσι βγαίνει καλό, διότι ταπεινώνεσαι.

Ὁ Χριστός εἶπε στούς μαθητάς του: «Δέν μέ διαλέξατε ἐσεῖς· ἐγώ σᾶς διάλεξα». Αὐτό ἔχει ἰδιαίτερη ἀξία εἰδικότερα στό ἐξομολογητήριο. Δηλαδή, ὁ πνευματικός νά αἰσθάνεται ὅτι ὁ Θεός φέρνει ἕναν ἄνθρωπο ἐκεῖ, ἀλλά καί ὁ ἄνθρωπος αὐτός νά αἰσθάνεται ὅτι ὁ Θεός τόν πηγαίνει ἐκεῖ· εἶναι μέσα στό σχέδιο τοῦ Θεοῦ, τόν ἔπιασε, τόν γράπωσε ὁ Θεός, ἄν ἐπιτρέπεται νά πῶ ἔτσι. Πολλές φορές χρειάζεται, καθώς συζητοῦμε, κυρίως στό ἐξομολογητήριο, νά πῶ ὅτι ἐδῶ παρόντος τοῦ Ἁγίου Πνεύματος θά κάνουμε τή συνεργασία. Ὁ Θεός μᾶς ὁδήγησε ἐδῶ. Ὁ ἴδιος ὁ Κύριος μᾶς φωτίζει, μᾶς ἐνδυναμώνει. Εἶναι ἐδῶ παρών, γιά νά γίνει τό δικό του ἔργο. Καί τό ἔργο αὐτό εἶναι νά σωθοῦν οἱ ἄνθρωποι. Ὅταν τό πιστεύεις αὐτό, μετά ἀλλιῶς πᾶνε τά πράγματα· ἀρχίζει ἡ χάρη νά ἐργάζεται μέσα στήν ψυχή, ἀλλά καί ὁ ἄνθρωπος αἰσθάνεται δεσμευμένος, μέ τήν καλή ἔννοια, καί κοπιᾶ γιά ὅλα.

Οἱ ἀπόστολοι δέν πίστεψαν θεωρητικά στόν Χριστό. Τόν εἶδαν μέ τά μάτια τους, τόν ψηλάφησαν, θεώθηκαν. Δέν κάνουμε καλά ἐμεῖς πού ἀναπαυόμαστε στά λίγα: ἁπλῶς νά ἀκούσουμε, νά διαβάσουμε. Πρέπει νά ζοῦμε σάν νά τόν βλέπουμε τόν Χριστό, σάν νά εἴμαστε ἀνά πᾶσαν στιγμήν ἐνώπιόν του. Νά διερωτηθοῦμε: «Ἔχω τό φῶς, τή χαρά τοῦ Χριστοῦ; Ἔχω ἀληθινή κοινωνία μέ τόν Θεό, π.χ., ὅταν προσεύχομαι;» Αὐτός εἶναι ὁ τελικός σκοπός γιά τόν καθένα. Ὅταν ἔχεις κοινωνία μέ τόν Χριστό, χριστοποιεῖσαι. Τότε ἔχεις κοινωνία ἀληθινή καί μέ τούς ἄλλους. Μή διστάσεις νά ὁμολογήσεις: «Πώ πώ, αὐτό δέν συμβαίνει σ᾿ ἐμένα. Κανονικά ἔπρεπε νά εἶμαι μέσα στό φῶς τοῦ Χριστοῦ, χριστοποιημένος. Δέν εἶμαι, γιατί δέν ἀπαρνήθηκα τόν ἑαυτό μου. Σάν νά εἶμαι κάποιου ἄλλου θεοῦ, σάν νά εἶμαι κάτι ἄλλο». Νά τό παραδεχθεῖς αὐτό. Ὁπότε ταπεινώνεσαι, καί τότε ἔρχεται τό φῶς, ἡ χάρη τοῦ Θεοῦ.

Μέσα στήν Ἐκκλησία ἀπό τήν ἀρχή ἀκόμη, οἱ μαθηταί τοῦ Χριστοῦ μαθητεύουν στόν Χριστό. Καί οἱ μαθηταί ἐκείνων μαθητεύουν στούς μαθητάς τοῦ Χριστοῦ καί οὕτω καθεξῆς. Αὐτό τό βλέπουμε καλύτερα στή μοναστική ζωή: δέν πηγαίνει ἁπλῶς κανείς σέ ἕνα μοναστήρι γιά νά ἔχει τά πρός τό ζῆν καί νά βρεῖ στέγη καί ἡσυχία –εἶναι μακριά ἀπό κατοικημένους χώρους– ἀλλά μπαίνει στήν ὅλη ζωή τοῦ μοναστηριοῦ. Ὅποιος εἶναι ἰδιόρρυθμος σέ ἕνα μοναστήρι δέν ἔχει προκοπή πνευματική. Βέβαια, αὐτός συνήθως νομίζει ὅτι τά ξέρει καλύτερα καί ζεῖ σωστότερα –γι᾿ αὐτό καί εἶναι ἰδιόρρυθμος– καί κατακρίνει τούς ἄλλους. Ἀλλά ἀντικειμενικά τά πράγματα δείχνουν ὅτι κανένας ἰδιόρρυθμος δέν κάνει προκοπή. Προκοπή θά κάνει ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος μπορεῖ νά μή διαθέτει πολλά προσόντα καί νά μήν εἶναι πολλῶν ἱκανοτήτων ἄνθρωπος, ἀλλά ὅμως πάει ἐκεῖ καί μαθητεύει· κόβει τό θέλημά του καί κάνει ὑπακοή.

Ὁ ἀββᾶς Πιτηροῦν εἶδε σέ ὅραμα μιά μοναχή ἁγία ἑνός κοντινοῦ μοναστηριοῦ. Ἔτρεξε, λοιπόν, ἐκεῖ καί τούς εἶπε: «Ἔχετε ἐδῶ μιά ἁγία καί θέλω νά τή δῶ». Πέρασαν ὅλες καί σέ καμιά δέν εἶδε αὐτήν πού ἔψαχνε. Τότε εἶπε ἡ ἡγουμένη: «Ἔχουμε καί μιά σαλή στό μαγειρεῖο». Μόλις τήν εἶδε ὁ ἀββᾶς, ἔπεσε στά πόδια της ζητώντας εὐλογία. «Δέν εἶναι σαλή, αὐτή εἶναι ἡ νύμφη τοῦ Χριστοῦ», λέει. Καί κατάλαβαν οἱ μοναχές καί ἄρχισαν νά ἐξομολογοῦνται: «Ἐγώ τῆς πετοῦσα νερά», «ἐγώ τῆς πετοῦσα τό πιάτο μέ τό φαγητό». Καί ἡ ἁγία Ἰσιδώρα τά δεχόταν αὐτά καί ἦταν χαρά της.
Ποῦ νά σταθεῖ τό πνεῦμα τό δικό μας! Γκρινιάζουμε: «Δέν μπορῶ, δέν ἀντέχω, δέν ὑποφέρονται οἱ ἄνθρωποι, δέν πάει ἄλλο». Ὀφείλουμε νά ἀνεχόμαστε τούς ἄλλους, νά βαστάζουμε τό βάρος τῶν ἄλλων. Θά πεῖτε βέβαια: «Μά γίνεται αὐτό, ἔτσι ὅπως εἶναι ἡ σημερινή κοινωνία;» Ναί, γίνεται.

Τόν καιρό πού ἦταν πατριάρχης στήν Ἀλεξάνδρεια ὁ μέγας Ἀθανάσιος, βάστασε ὡς θεμέλιος, τρόπον τινά, λίθος τό βάρος τῆς Ἐκκλησίας. Διότι, ἄν ἐπιτρέπεται νά ποῦμε, εἶχε πιάσει μιά μανία τούς πάντες νά βουλιάξουν στήν πλάνη καί στήν αἵρεση. Κράτησε ὁ μέγας Ἀθανάσιος –τοῦ στοίχισε βέβαια αὐτό– καί διαλάλησε τήν ἀλήθεια. Καί βάστασε τήν Ἐκκλησία.
Σήμερα παρουσιάζονται πολλοί χριστιανοί πού λένε ὅτι ὁ ἕνας τά λέει ἔτσι, ὁ ἄλλος τά λέει ἀλλιῶς, καί μπερδεύονται. Τί γίνεται; Τά πράγματα εἶναι πολύ καθαρά καί πολύ ἁπλά. Ἀλλά οἱ ἄνθρωποι δέν τό βλέπουν αὐτό, δέν μποροῦν νά δοῦν τό γνήσιο καί γι᾿ αὐτό μπερδεύονται. Ὁ ἄνθρωπος ὅμως ὁ ὁποῖος εἶναι ταπεινός, ἁπλός καί θέλει ὄντως τήν ἀλήθεια τοῦ Χριστοῦ, κι ἄν πέσει ἔξω, δέν θά ἀργήσει νά τό καταλάβει, ὁπότε θά μετανοήσει, θά ἀποβάλει τά δικά του καμώματα καί θά δεχθεῖ τελικά τήν ἀλήθεια τοῦ Χριστοῦ.

Περίμεναν στή σειρά οἱ ἀσθενεῖς τήν κίνησιν τῶν ὑδάτων τῆς κολυμβήθρας γιά νά μποῦν καί νά θεραπευθοῦν. Καί ὁ Χριστός σάν νά μήν εἶδε τούς ἄλλους, πρόσεξε τόν παράλυτο πού θεράπευσε· τούς ἄλλους τούς ἄφησε. Ἐμεῖς οἱ περισσότερον αὐτοῦ σπλαχνικοί θά λυπόμασταν καί θά θέλαμε νά φροντίσουμε καί γιά τούς ἄλλους. Καί τό θέμα δέν εἶναι ἁπλῶς νά πεῖς: «Ἔτσι ἔκανε ὁ Χριστός». Τό θέμα εἶναι νά φιλοσοφήσεις καί νά μυηθεῖς στό ὅλο πνεῦμα τῶν ἐνεργειῶν τοῦ Θεοῦ. Δέν μᾶς ζητάει ὁ Θεός αὐθαίρετα νά δεχθοῦμε ὅ,τι κάνει. Ὄχι! Θά φιλοσοφήσεις. Δυστυχῶς, ζεῖ καθένας στόν κόσμο του –πῶς τά θέλει, πῶς τά νομίζει αὐτός. Ἔχει σημασία νά κινούμαστε μέσα στήν ὅλη οἰκονομία τοῦ Θεοῦ. Περιμένει ὁ Θεός νά σέ δεῖ πῶς εἶσαι καί ἀνάλογα μέ τό φιλότιμο καί τήν ἀνταπόκριση τά οἰκονομεῖ ἔτσι, πού τελικά –μή σᾶς φανεῖ παράξενο– νά πεῖς: «Δέν γινόταν καλύτερα. Τόσο καλά τά ἔκανε ὁ Θεός».