Καθώς πέρασε ἕνας χρόνος καί, θέλουμε δέν θέλουμε, ἔχουμε τό βίωμα μέσα μας: «Ἄχ, Θεέ μου, τίποτε δέν ἔκανα» –καί τρόπον τινά, εἶσαι ἐντελῶς ἐκτεθειμένος καί ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ καί ἐνώπιον τοῦ ἑαυτοῦ σου, παρά τούς κόπους, παρά τήν ὅποια προσπάθειά σου– ἔχει πάρα πολύ μεγάλη σημασία νά σκεφθοῦμε ὡς ἑξῆς: Εἶναι μεγάλη εὐλογία νά παίρνεις τό ὅποιο δεδομένο τοῦ παρελθόντος μέχρι αὐτή τή στιγμή καί νά τό ἀξιοποιεῖς. Ὅσο πιό ἀποτυχημένος, ὅσο πιό ἀπελπισμένος εἶσαι, ὅσο πιό πολύ βεβαιωμένος εἶσαι ὅτι δέν ἔκανες τίποτε, τήν ὥρα ἀκριβῶς πού ἐσύ νόμιζες ὅτι τά ἔκανες καλά καί προχώρησες καλά, τόσο εἶναι ἡ πιό κατάλληλη εὐκαιρία, ὁ πιό κατάλληλος καιρός, τόσο σοῦ ἀξίζει καί πρέπει νά κάνεις τήν καινούργια προσπάθεια. Μπορεῖς, λοιπόν, νά ἀρχίσεις ὄχι ἁπλῶς σάν γιά πρώτη φορά, ἀλλά μέ ἀκόμη περισσότερη διάθεση ἀπό ὅ,τι ἄρχισες τήν προηγούμενη φορά.

Ποιός ξέρει ποιοί εἶναι ἐκεῖνοι πού κατά κάποιον τρόπο προλαβαίνουν τήν ὀργή τοῦ Θεοῦ μέ τίς προσευχές τους, καί ἐνῶ θά μποροῦσε νά μᾶς συμβεῖ κάτι κακό, τό ἀπέτρεψε ὁ Θεός γιά τό καλό μας! Γενικότερα, ὅσο ὁ Θεός σέ χαριτώνει, τόσο ἐσύ νά ταπεινώνεσαι. Ἄν πάρεις ἀέρα, εἶναι πολύ ἄσχημο αὐτό. Ἔτσι, ὅσο μοιάζει σάν νά μή βλέπει τίποτε καλό σ᾿ ἐσένα ὁ Θεός καί ὅμως σέ ἀφήνει νά ζεῖς, τόσο πιό πολύ νά φοβᾶσαι καί νά λές: «Θεέ μου, μέ ἄφησες καί αὐτή τή χρονιά, παρ᾿ ὅλο αὐτό πού εἶμαι». Καί νά μετανοεῖς καί νά βάζεις ἀρχή. Πόσοι φεύγουν ἀπό αὐτόν τόν κόσμο, θά λέγαμε, καί πρίν ἀπό τήν ὥρα τους, καί ἐμᾶς μᾶς ἀφήνει ὁ Θεός νά ζοῦμε. Περιμένει ὅμως τή μετάνοιά μας, τή διόρθωσή μας. Καί εἶναι καλό νά τό παίρνεις ἔτσι καί ὄχι ἁπλῶς ὅτι ὁ Θεός μᾶς φύλαξε καί δέν πάθαμε τίποτε. Ὁ Θεός δέν ἔχει δυσκολία νά σέ ἀφήσει νά ζήσεις καί ἑκατό χρόνια. Τό θέμα εἶναι νά ἀξιοποιήσεις τή ζωή καί νά ὠφεληθεῖς.

Ὁ ἅγιος Νεκτάριος ἔζησε ὅπως ζεῖ ἕνας κοινός ἄνθρωπος. Γεννήθηκε στή Σηλυβρία. Μικρός ἀκόμη πῆγε στήν Πόλη καί ἀπό ἐκεῖ στή Χίο, μετά στήν Ἀθήνα γιά σπουδές καί ἔπειτα στήν Ἀλεξάνδρεια, ὅπου καί ἔγινε Μητροπολίτης Πενταπόλεως. Ἀλλά, ὅσο κι ἄν μᾶς φαίνεται παράδοξο, ἕνας ἅγιος ἄνθρωπος καθόλου δέν εἶναι καλά ἀνάμεσα στούς ἄλλους. Τόν ἀνάγκασαν λοιπόν νά φύγει ἀπό τό Πατριαρχεῖο. Καί ἐδῶ στήν Ἑλλάδα δέν εἶχε ἡσυχία –λίγο μόνο βρῆκε μιά ἀνάπαυση στή Ριζάρειο Σχολή. Τελικά ἵδρυσε στήν Αἴγινα μοναστήρι ὅπου ἀποσύρθηκε. Ἀλλά πάλι συκοφαντήθηκε. Ὅλα αὐτά τά ἐπιτρέπει ὁ Θεός, ἀφ᾿ ἑνός γιά νά φανεῖ τί εἶναι οἱ ἄνθρωποι, καί ἀφ᾿ ἑτέρου γιά νά τελειωθεῖ ὁ ἅγιος. Καθώς συνεχῶς ἀνταποκρινόταν στήν κλήση τοῦ Θεοῦ, ἡ χάρη τόν ἁγίαζε. Σέ αὐτό καλούμαστε νά μιμηθοῦμε, ἔστω λίγο, τόν ἅγιο, ἄν θέλουμε νά τόν τιμήσουμε σωστά καί νά ἔχουμε πράγματι τή βοήθειά του.

Ὁτιδήποτε παρουσιάζεται μπροστά μας –μιά δυσκολία, ἕνα ἐμπόδιο– ἐμεῖς σάν νά τό περιμένουμε αὐτό· νά μή στενοχωρούμαστε. Νά τό παίρνουμε ὅτι εἶναι ὁ κανόνας μας. Ὅπως δηλαδή ἔχεις κανόνα ἀπό τόν πνευματικό σου νά κάνεις πενήντα μετάνοιες. Δυσκολεύεσαι δέν δυσκολεύεσαι, λές: «Θά κάνω πενήντα μετάνοιες». Ἔτσι καί ἡ ζωή μας, ἐφόσον εἶναι στά χέρια τοῦ Θεοῦ, εἶναι ἕνας κανόνας. Κάνουμε τόν κανόνα μας, ἄσχετα ἄν εἶναι δύσκολα τά πράγματα, ἄν ὑπάρχουν ἐμπόδια, ἄν δέν ἔρχονται τά πράγματα ὅπως ἐμεῖς τά περιμέναμε. Ὅλα αὐτά εἶναι ἕνας κανόνας στή ζωή, ὅταν ζοῦμε ἀγόγγυστα, ἀλλά συγχρόνως μέ τή συναίσθηση ὅτι κάνουμε τόν κανόνα μας. Ἡ προσευχή μας νά μήν εἶναι νά γλιτώσουμε ἀπό τόν κανόνα πού ἔχει ὁρίσει ὁ Θεός γιά τόν καθένα μας σ᾿ αὐτόν τόν κόσμο. Ἡ προσευχή μας νά εἶναι νά ἀνοίγουν τά μάτια τῆς ψυχῆς μας, ὥστε νά βλέπουμε τή δωρεά τοῦ Θεοῦ καί νά τή δεχόμαστε.

Θά ἦταν καλό νά λέμε στά παιδιά: «Θά σᾶς κάνει καλό, παιδιά, νά ἀκούσετε τόν πατέρα σας, τή μητέρα σας, τόν παππού σας, τή γιαγιά σας, πού πέρασαν δύσκολα χρόνια –καθώς ἔτσι τά ἐπέτρεψε ὁ Θεός– καί εἶχαν καί ἐκεῖνα τόν σκοπό τους. Ἔχετε νά μάθετε πολλά, ὅταν τούς ἀκοῦτε. Ὅπως θά ἔρθουν ἄλλοι ἀργότερα καί θά ἀκοῦν ἐσᾶς τά παιδιά, πού τότε θά εἶστε μεγάλοι». Νά εἴμαστε ἔτσι σάν συγκοινωνοῦντα δοχεῖα ὅλοι, καί νά περνάει ἀπό τόν ἕνα στόν ἄλλο καί ἡ χαρά καί ἡ λύπη, νά περνοῦν ὅλα τά βιώματα.
A
Παλαιότερα, μικρά παιδιά ὅταν ἤμασταν, ἀνά πᾶσαν στιγμήν νιώθαμε ὅτι ὁ πατέρας μας ἦταν ὁ πατέρας μας, ἡ μάνα μας ἦταν ἡ μάνα καί ἐμεῖς τά παιδιά τους, χωρίς νά σημαίνει ὅτι περίμεναν τεμενάδες. Σάν νά μήν ἔμπαινε τίποτε ἀνάμεσά μας. Ὑπῆρχε σεβασμός καί ἀγάπη. Καί χαιρόμασταν τή ζωή. Αὐτά δέν εἶναι λόγια· ἔτσι τό βιώναμε.

Ὡμοιώθη ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἀνθρώπῳ βασιλεῖ ὅστις ἐποίησε γάμους τῷ υἱῷ αὐτοῦ. Χρησιμοποιεῖ ἐδῶ ὁ Κύριος αὐτή τήν εἰκόνα, διότι οἱ ἄνθρωποι γνωρίζουν ὅτι τό πιό χαρμόσυνο γεγονός στόν κόσμο αὐτόν εἶναι ὁ γάμος, ἀλλά καί διότι ὄντως ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ εἶναι γάμος τῆς Ἐκκλησίας ὡς νύμφης τοῦ Χριστοῦ μέ τόν Χριστό, ἀλλά καί τῆς καθεμιᾶς ψυχῆς μέ τόν Νυμφίο Χριστό. Τί ἀκριβῶς εἶναι αὐτός ὁ θεῖος γάμος θά τό γνωρίσουμε ὅσο εἶναι δυνατόν ἀπό τόν κόσμο αὐτόν, ὅταν ἀρχίσει μέσα μας νά ἐργάζεται τό Πνεῦμα τό Ἅγιο καί νά μορφώνει μέσα στήν ψυχή μας τόν Νυμφίο Χριστό. Πλήρως ὅμως θά γνωρίσουμε αὐτόν τόν οὐράνιο γάμο, ὅταν μᾶς ἀξιώσει ὁ Θεός νά εἰσέλθουμε στή βασιλεία του τήν οὐράνια. Πάντως, εἶναι γάμος. Εἶναι ἀπόλυτη κοινωνία τῆς ψυχῆς μέ τόν Κύριο, ἀπόλυτη ἕνωση μέ τόν Χριστό καί χαρά ἀπόλυτη καί οὐράνια.

Ἡ ὁσία Κασσιανή συνέγραψε τό πολύ γνωστό τροπάριο πού ψάλλεται τή Μεγάλη Τρίτη τό βράδυ καί ἀναφέρεται στή μετάνοια τῆς πόρνης, πού ἄλειψε μέ μύρο τά πόδια τοῦ Κυρίου λίγο πρό τοῦ πάθους. Αὐτό τό τροπάριο καλό εἶναι ὁ καθένας νά τό μελετήσει, μία πρός μία τίς λέξεις.
Εἶναι μεγάλη ἡ πράξη τῆς μετανοίας. Δέχεται ὁ Θεός, συγχωρεῖ τόν ἁμαρτωλό. Καί φυσικά ἡ ἀληθινή μετάνοια εἶναι κάτι ὁριστικό, κάτι πού τό πῆρες ἀπόφαση καί δέν ξαναγυρίζεις πίσω. Δέν ὑπάρχει χειρότερο ἀπό τό νά γυρίζει κανείς ἐπί τό ἴδιον ἐξέραμα, ὅπως λέει ὁ ἀπόστολος Πέτρος. Ἄλλο τώρα ὅτι πάνω στόν ἀγώνα του κανείς, ὡς ἄνθρωπος πού εἶναι, θά ἐπιτρέψει ὁ Θεός λίγο νά ξεφύγει ἔτσι, λίγο ἀλλιῶς, γιατί διαφορετικά θά ὑπερηφανευθεῖ ὁ ἄνθρωπος. Ὄχι ὅμως νά γυρίζει στήν ἁμαρτία γιά τήν ὁποία μετενόησε καί ἔλαβε συγχώρηση, καί ἄνοιξε ὁ δρόμος τῆς σωτηρίας.