Λέγεται γιά τόν ἀββᾶ Παμβώ ὅτι τρία χρόνια ἐπέμενε στήν προσευχή λέγοντας: «Μή μέ δοξάσεις ἐπί τῆς γῆς, Θεέ μου». Νά μή βρεθεῖ, δηλαδή, ἄνθρωπος νά πεῖ καλό λόγο γιά μένα· αὐτή εἶναι ἡ ἔννοια. Ὅμως ὁ Θεός τόσο τόν δόξασε, ὥστε τό πρόσωπό του ἔλαμπε τόσο πολύ, ἀκτινοβολοῦσε ἀπό τή λαμπρότητα πού τοῦ ἔδωσε ὁ Θεός, ὥστε δέν μποροῦσαν οἱ ἄνθρωποι νά τόν ἀτενίσουν.
Πῶς προσεύχεται ὁ ἀββᾶς! Ἐνῶ δικός μας κρυφός καημός εἶναι νά ἀναδειχθοῦμε, νά ἐπιβληθοῦμε, νά ποῦν κάτι καλό γιά μᾶς· νά μᾶς ἀναγνωρίσουν. Αὐτή εἶναι ἡ δυστυχία τοῦ κάθε ἀνθρώπου. Ὅλα τά βάσανα, οἱ τυραννίες μας, ὅλα τά δράματα πού βιώνουμε, ἐδῶ ὀφείλονται. Ἐνῶ, ὅταν ὄχι μόνο δέν σέ πειράζουν ὅλα ἐκεῖνα πού σέ ὑποτιμοῦν, ἀλλά τά ἐπιζητεῖς καί τό ζητᾶς μέ προσευχή ἀπό τόν Θεό νά μήν ἀφήσει νά δοξαστεῖς, τότε εἶναι ἄλλο πράγμα!

Ὁ Χριστός ξέφευγε, κρυβόταν ἀπό αὐτούς πού ἤθελαν νά τόν θανατώσουν. Δέν εἶπε: «Ἐλᾶτε νά μέ πιάσετε». Διότι σ᾿ αὐτή τήν περίπτωση θά ἐκπείραζε, θά προκαλοῦσε τόν Θεό. Ὁ Κύριος δέν θά ἔκανε τέτοιο πράγμα, ἀλλά καί ὅσοι ἀκολουθοῦμε τόν Χριστό δέν πρέπει νά τό κάνουμε. Ἀπό τό ἕνα μέρος νά πιστεύουμε ὅτι ὅλα τά ἔχει στά χέρια του ὁ Θεός, ἀπό τό ἄλλο μέρος ὅμως, ἀνθρωπίνως θά κάνουμε αὐτό πού χρειάζεται. Συγκεκριμένα: ἄν ἀρρωστήσουμε, θά πᾶμε στόν γιατρό· ἄν καταλαβαίνουμε ὅτι μέ τό νά πᾶμε κάπου κινδυνεύουμε, δέν θά πᾶμε ἐκεῖ· ἐάν χρειάζεται νά λάβουμε μέτρα ἀπό πλευρᾶς διατροφῆς, θά τό κάνουμε. Ὁ ἄνθρωπος δέν ἀχρηστεύεται· νά τό προσέξουμε αὐτό.
Κατά τήν Δ΄ Οἰκουμενική Σύνοδο, πού ἔγινε στή Χαλκηδόνα, ἐπέμεναν οἱ πατέρες ὅτι ὁ Χριστός ἔχει δύο θελήσεις, τή θεία θέληση καί τήν ἀνθρώπινη θέληση, ἡ ὁποία δέν ἀχρηστεύεται, ἀλλά ὑπακούει στή θεία θέληση.

Ὁ προφήτης Ἠλίας εἶναι ἅγιος, κάνει τόσα θαυμαστά: καί σταμάτησε τή βροχή ἐπί δυόμισι χρόνια καί ἔφερε τή βροχή πάλι καί κατέβασε πῦρ ἐξ οὐρανοῦ. Καί ὅμως, κάποια στιγμή ἐμφανίζεται νά λέει: «Θεέ μου, πάρε τήν ψυχή μου. Ἔσφαξαν ὅλους τούς προφῆτες, ἔμεινα μόνος». Καί πληροφορεῖται ἀπό τόν Θεό: «Ἐσύ λές ὅτι μόνος σου ἔμεινες. Ὄχι. Εἶναι ἑπτά χιλιάδες ψυχές πού δέν λατρεύουν τά εἴδωλα». Αὐτό τό ξέρει ὁ Θεός καί θέλησε νά τοῦ τό πεῖ –θά μποροῦσε νά μήν τοῦ τό πεῖ καί νά τόν ἀφήσει, τρόπον τινά, ἔτσι σέ ἀπορία.
Ὁ Θεός μπορεῖ νά ἐπιτρέπει κάτι καί νά μήν ὑπάρχει καμιά ἐξήγηση. Αὐτό τό οἰκονομεῖ ἔτσι ὁ Θεός, γιά νά σέ προκαλέσει νά βγάλεις ἀπό μέσα τόν κρυφό ἐγωισμό, νά πεῖς: «Γιατί, Θεέ μου;» Ὄχι! Οὔτε νά σκανδαλιστεῖς οὔτε ἀπορία νά ἔχεις, ἀλλά νά ἀρκεστεῖς σ᾿ αὐτό: «Ξέρει ὁ Θεός. Νά ᾿ναι εὐλογημένο». Καί μετά βλέπεις ὅτι ὅλα ἔχουν τόν λόγο τους.

Στήν πραγματικότητα, ὁ κάθε ἄνθρωπος εἶναι τρομαγμένος μέσα του, κυρίως καί πρωτίστως ἀπό τόν ἴδιο τόν ἑαυτό του. Γιατί ἡ φυλακή του εἶναι ὁ ἑαυτός του. Καί αὐτό πάλι εἶναι συνδεδεμένο μέ τήν εὐθύνη πού φέρει ὁ ἄνθρωπος γιά τό ὅλο ἁμαρτωλό ὑλικό πού ἔχει συσσωρεύσει μέσα του καί τό βιώνει ὡς κόλαση.
Ὑπάρχει, δηλαδή, βαθύτερα ἐνοχή στήν ψυχή τοῦ ἀνθρώπου, διότι σάν νά τό θέλει τελικά ὁ ἄνθρωπος ὅλο αὐτό τό ἀνακατεμένο καί μπερδεμένο μέσα στήν ἁμαρτία κουβάρι τῶν βιωμάτων του. Καθένας λογίζεται καί βιώνει μέσα στήν καρδιά του πράγματα πού εἶναι τοῦ σκοταδιοῦ, ὄχι τοῦ φωτός. Ἄν ὅμως ὁ ἄνθρωπος δεῖ καί ἀποδεχτεῖ τήν ὅλη ἀχρείωση καί κατάντια μέσα του καί καταφύγει στόν Θεό, νορμαλοποιεῖται, καί γι᾿ αὐτό εἰρηνεύει. Καί δέν φοβᾶται μετά τά ὅποια ἐξωτερικά κακά ἐρεθίσματα, γιατί ἐκεῖνα δέν μποροῦν νά τόν βλάψουν ὀντολογικά.

Ἡ Μαρία ἡ Μαγδαληνή ἀπό μιά πλευρά μπορεῖ νά ἦταν ἡ πιό δυστυχισμένη· δέν λέει τυχαῖα τό εὐαγγέλιο ὅτι τήν ἐλευθέρωσε ὁ Κύριος ἀπό ἑπτά δαιμόνια. Καί ὅμως διεῖδε ὁ Χριστός ποιά εἶναι, τί θά γίνει, καί τή γιάτρεψε γιά τά καλά· καί ἐπίσης τά οἰκονόμησε ἔτσι ὁ Χριστός, πού τήν ἀξίωσε νά τόν δεῖ πρώτη μετά τήν ἀνάσταση. Καί οἱ ἄλλοι πῆγαν βέβαια νά δοῦν, ἀλλά ἦταν ἀδειανός ὁ τάφος, ἐνῶ σ᾿ ἐκείνην ἐμφανίσθηκε, ὡς κηπουρός, τρόπον τινά.
Νά παραδοθοῦμε στόν Χριστό. Νά βοηθηθοῦμε ἀπό ὅ,τι ἐπιτρέπει ὁ Θεός, ὥστε νά δοῦμε τόν ἑαυτό μας καλύτερα –γιατί σέ καμιά περίπτωση δέν παιδεύει ὁ Κύριος κάποιον ἔτσι· ὑπάρχει λόγος. Καί νά μή σέ θίγει αὐτό, τό ὅτι ὑπάρχει λόγος. Ταπεινώσου καί πές: «Νά ᾿ναι εὐλογημένο, Θεέ μου». Ἐδῶ, κι ἄν δέν εὐλογήθηκε αὐτή ἡ γυναίκα, μολονότι ἦταν ἔτσι, πού κανένας δέν θά ἤθελε νά εἶναι στήν κατάστασή της!

Λέγεται ἡ φράση: «Πενία τέχνας κατεργάζεται», ἀλλά αὐτό πολύ περισσότερο ἰσχύει γιά τήν ἀγάπη. Ἡ ἀγάπη σέ κάθε περίπτωση θά βρεῖ τί θά κάνει. Ἀποκλείεται νά σταυρώσει τά χέρια καί ἁπλῶς νά κοιτάει ἤ καί νά φεύγει μακριά. Νά, ἐγώ ἄς ποῦμε κάθομαι στό ἐξομολογητήριο καί ἔρχεστε ἕνας-ἕνας. Ἀρκετές φορές θά μποροῦσε κανείς νά πάρει μιά στάση πού νά κλείνει, τρόπον τινά, τό θέμα· ἀλλά βλέπεις ὅτι ὁ ἄλλος ἔχει ἀνάγκη. Κάποια φορά στήν ἐξομολόγηση ἦρθε μιά γιαγιά πολύ ἡλικιωμένη. Καί εἶναι ἐνδεχόμενο κανείς νά ξεγελαστεῖ καί νά τό πάρει ἀψήφιστα τό πράγμα, νά μή δώσει σημασία. Ἀμέσως ὅμως σκέφτηκα ἐκείνη τήν ὥρα: «Ἄν ἦταν ἡ μητέρα μου σέ κάποιον πνευματικό, θά ἤθελα ὁπωσδήποτε ὑπομονετικά, μέ ἀγάπη, μέ ἀδελφική διάθεση νά ἀκούσει, νά βοηθήσει καί λίγο παραπάνω». Ἔτσι εἶχα σκεφθεῖ. Καί μέ τή σκέψη αὐτή ἄλλαξαν τά πράγματα, καί τά πήγαμε καλά μέ τή γιαγιά.

Ὅλοι ἐμεῖς εἴμαστε βαπτισμένοι. Αὐτό πού χρειάζεται εἶναι νά μετανοήσουμε ἔτσι, πού νά ἀρχίσουμε νά ζοῦμε ἀληθινά τό βάπτισμα. Καί ἔρχεται τό Πνεῦμα τό Ἅγιο μέσα μας. Δηλαδή, ὁ ἄνθρωπος εἶναι ἁμαρτωλός, ἁμαρτάνει, ἀλλά καθώς μετανοεῖ καί καθώς διά τοῦ μυστηρίου τῆς ἐξομολογήσεως συγχωρεῖται, ἀναγεννᾶται. Πότε ὅμως; Ὅταν ἐξομολογεῖται ὄχι ἐπιφανειακά, οὔτε ἁπλῶς γιά νά ἀκούσει κάτι καί νά παρηγορηθεῖ, ἀλλά γιά νά ἔρθει ἡ ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν ἔτσι, πού νά καθαρίσει ἡ ψυχή, καί νά ἔρθει στή συνέχεια ἡ χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Ὅπως, π.χ., στόν κῆπο εἶναι πεσμένα μπάζα ἤ διάφορα ἄχρηστα πράγματα πού ἀσχημίζουν τόν τόπο, καί ὅλο τό θέμα εἶναι ὄντως νά τά πάρεις ἀπό ἐκεῖ, ὄχι ἁπλῶς νά σκεφτεῖς νά τά πάρεις. Καί ἀμέσως-ἀμέσως, ἀνάλογα καί μέ τήν ἐποχή, προπαντός τήν ἄνοιξη, θά ξεπεταχτοῦν ἀπό κάτω χορταράκια, λουλουδάκια, πολύ ὄμορφα πράγματα.