Ἀκόμη εἴμαστε στήν πρώτη ἑβδομάδα τῶν νηστειῶν, καί ὁ Θεός μᾶς μέθυσε μέ ὅλα αὐτά τά ὁποῖα μᾶς παραθέτει ὡς τράπεζα πνευματική αὐτές τίς ἡμέρες. Καί αὐτές καθ᾿ ἑαυτές οἱ ἀκολουθίες εἶναι κάτι τό μοναδικό, εἰδικότερα ὅλα αὐτά πού βρίσκουμε μέσα σ᾿ αὐτές: εἴτε ἀναγνώσματα εἴτε εὐχές, τροπάρια εἴτε φράσεις εἴτε λέξεις· καί ἰδιαίτερα, βέβαια, ἡ θεία Λειτουργία τῶν Προηγιασμένων Δώρων. Ἀλλά μοναδική εἶναι καί ἡ σημερινή ἀκολουθία τῶν Χαιρετισμῶν, ὅπου ἀπό τήν ἀνθρώπινη πλευρά ἔχουμε ἕνα ξέσπασμα ἀφοσιώσεως καί ἀγάπης πρός τήν Παναγία, τό ὁποῖο ἐκδηλώνεται μέ τό νά διαλαλεῖ ὁ ὑμνογράφος καί μαζί του ὅλη ἡ Ἐκκλησία καί ἐμεῖς τή χαρά αὐτή γιά τήν Παναγία. Εἶναι καί ἀπό τήν πλευρά τοῦ οὐρανοῦ ἕνα παράθυρο, πού μᾶς ἀφήνει νά δοῦμε, νά ἀκούσουμε καί νά γευθοῦμε, ὅσο μποροῦμε ὁ καθένας μας, κατά τήν πίστη μας, τήν οὐράνια αὐτή χαρά.

Ὅλα μᾶς τά δίνει ὁ Θεός στήν ὥρα πού χρειάζεται. Καθώς τά ἔχει ὅλα στά χέρια του καί τά ἔχει γιά μᾶς, καί μᾶς τούς ἴδιους μᾶς ἔχει στά χέρια του, ὁ Θεός μᾶς δίνει τά πάντα, ὅταν εἶναι ἡ κατάλληλη ὥρα. Ἀρκεῖ ἐμεῖς νά ἀνταποκρινόμαστε στήν ἀγάπη του. Γιά παράδειγμα, δίνει μιά κυβέρνηση χρήματα σέ ἕνα ἵδρυμα, καί ἐκεῖνο πού θέλει εἶναι τό ἵδρυμα νά βρεῖ τρόπο νά ἀπορροφήσει τά χρήματα. Ὅταν τά ἀπορροφήσει, θά δώσει καί ἄλλα. Ἄν δέν συμβεῖ αὐτό, ἡ κυβέρνηση εἶναι διστακτική νά ξαναδώσει.
Ἔτσι καί ὁ Θεός. Ὅταν βλέπει πώς ὅ,τι μᾶς δώσει τό προσέχουμε, τό βλέπουμε σάν δῶρο του, τό δεχόμαστε μέ εὐγνωμοσύνη καί τό ἀξιοποιοῦμε –τό βάζουμε κατάβαθα στήν ψυχή μας, τό μεταφράζουμε σέ πράξη, ἀνταποκρινόμαστε σ᾿ αὐτό– τότε πάρα πολύ εὐχαριστιέται μαζί μας καί διπλασιάζει τή δωρεά του, τήν τριπλασιάζει, τήν πολλαπλασιάζει.

Ἀκούσαμε στό εὐαγγέλιο ὅτι ὁ Χριστός κάλεσε τόν Φίλιππο. Πῆγε μετά ὁ Φίλιππος στόν Ναθαναήλ καί τοῦ λέει: «Βρήκαμε τόν Μεσσία. Εἶναι ἀπό τή Ναζαρέτ». Καί ἐκεῖνος λέει: «Ἀπό τή Ναζαρέτ μπορεῖ νά βγεῖ κανένα καλό;» –τήν εἶχαν σέ τέτοια ἀνυποληψία τήν κωμόπολη αὐτή. Καί ὅμως, ἀπό ἐκεῖ ἦρθε τό καλό, ὁ Χριστός, ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ, ὁ ὁποῖος γεννήθηκε στή φάτνη· οὔτε σέ παλάτια πῆγε οὔτε ἦρθε νά ἐντυπωσιάσει τόν κόσμο. Καί ὁ Φίλιππος δέν ἄρχισε τά ἐπιχειρήματα, ἀλλά τοῦ εἶπε: ἔρχου καί ἴδε. Αὐτό εἶναι Ἐκκλησία, αὐτό εἶναι Ὀρθοδοξία.
Καί ἐμεῖς νά καταδεχτοῦμε νά πᾶμε μέ τόν Χριστό, πού κατάγεται ἀπό μιά ταπεινή κωμόπολη, νά πᾶμε μαζί του στή φάτνη, στήν ταπεινή του ζωή. Νά βροῦμε τόν ταπεινό Χριστό πού σταυρώθηκε γιά νά λυτρώσει τόν ἄνθρωπο ἀπό τήν ἁμαρτία· ἕνα ἔργο πού κάνει διά τῆς Ἐκκλησίας του καί θά τό κάνει μέχρι συντελείας τῶν αἰώνων.

Πολύ εὐλογημένες οἱ ἡμέρες τῆς Σαρακοστῆς. Χαρά Θεοῦ! Ἀλλά μόνα τους αὐτά δέν μποροῦν νά κάνουν τίποτε. Ἔχουμε τόσο ἐγωισμό, πού ὅ,τι κι ἄν ἀκούσουμε, τελικά τό μετασχηματίζουμε. Πῶς εἶναι ὁ μετασχηματιστής πού παίρνει τό ρεῦμα καί τό μετασχηματίζει, ἔτσι καί τό κατεστημένο πού ἔχουμε μέσα μας δέν ἀφήνει τόν λόγο τοῦ Θεοῦ νά μᾶς ὠφελήσει. Χρειάζεται ἐσύ ὡς λογικό πλάσμα νά καταφύγεις στόν Θεό, νά ἔχεις συνεννόηση μαζί του. Τότε τά καταλαβαίνεις ὅλα, σέ ὠφελοῦν ὅλα. Εἴμαστε μακάριοι πού ζοῦμε ἀκόμη. Ἄν εἴχαμε πεθάνει, ποιός ξέρει ποῦ θά πήγαινε ἡ ψυχή μας. Καί τώρα ἔχουμε τή δυνατότητα νά ποῦμε στόν Θεό: «Ἁμαρτήσαμε. Συγχώρησέ μας. Δέν ξέραμε τί κάναμε. Τά εἴχαμε χαμένα. Καλά πού μᾶς ἔδωσες ζωή ὥς αὐτή τήν ὥρα, καί μᾶς περιμένεις νά μετανοήσουμε, νά μᾶς συγχωρήσεις, νά μᾶς καθαρίσεις, νά μᾶς ἁγιάσεις, νά μᾶς χαροποιήσεις». Αὐτή εἶναι ἡ ζωή!

Σέ κάθε ἐποχή ὡς χριστιανός πρέπει νά περάσει θάνατο κανείς. Στά χρόνια τῶν διωγμῶν δέν ἄντεχαν ὅλοι στά μαρτύρια, ὄχι γιατί ἦταν ἀδύναμοι. Ἔτσι καί σήμερα, τό βαθύτερο μυστικό μαρτύριο πού πρέπει νά περάσεις δέν τό ἀντέχεις, γιατί δέν θέλεις νά ταπεινωθεῖς. Εἶσαι χριστιανός μέ τό σπαθί σου, ἄς ποῦμε. Εἴσαι χριστιανός μέ τίς «ἀρετές» σου, τάχα· μέ τήν πεποίθηση ὅτι ἐσύ τά καταφέρνεις, ἐσύ μπορεῖς.
Γιά, νά αἰσθανθεῖς βαθιά μέσα σου: «Θεέ μου, ἄλλο πλάσμα δέν εἶναι ἁμαρτωλό σάν ἐμένα». Ἀλλά νά τό αἰσθανθεῖς αὐτό γλυκά-γλυκά· μέ τήν ἔννοια νά χαίρεσαι πού ὁ Θεός σέ βοήθησε νά τό νιώθεις ἔτσι, καί ὄχι νά ἀναστατωθεῖς, καθώς εἶχες καλή ἰδέα γιά τόν ἑαυτό σου. Λίγο φώτισε ὁ Θεός νά δεῖς ὅτι δέν εἶσαι καθόλου ἔτσι ὅπως νόμιζες, καί ἐσύ ἀναστατώνεσαι, ἀντί νά εὐχαριστεῖς τόν Θεό: «Πώ πώ, Θεέ μου, τί εἶμαι μέσα μου καί ἐγώ νόμιζα…» Αὐτό εἶναι ταπείνωση.

Ὁ ἄνθρωπος, καί ὁ καλός ἀκόμη χριστιανός, μπορεῖ νά κοπιάζει, νά πηγαίνει στίς ἀκολουθίες, σέ συνάξεις, νά προσπαθεῖ, ἀλλά τελικά γιά νά ὑπηρετήσει τή φιλαυτία του. Γι᾿ αὐτό καί ψάχνει νά βρεῖ κάποιο γλυκάδι, κάτι πού τόν εὐχαριστεῖ καί στά πνευματικά ἀκόμη. Φίλαυτος ὅπως εἶναι, συνήθισε ἔτσι: «Αὐτό μέ εὐχαριστεῖ, ἐκεῖνο μοῦ ἀρέσει». Γιά παράδειγμα, κοινωνεῖς μέ τή σκέψη: «Ἄ, καλό εἶναι νά κοινωνήσω· θά ἔρθει ἔτσι καί θά μέ γλυκάνει ὁ Κύριος». Ἐσύ ὅμως εἶσαι κοσμικός πέρα γιά πέρα. Κοινωνεῖς, ἀλλά κατά τά ἄλλα δέν ἀγαπᾶς τόν Κύριο.
Ἄν ἀγαπᾶς τόν Κύριο, δέν νοιάζεσαι ἄν θά σέ γλυκάνει. Ξέρεις ὅτι ὁ Κύριος εἶναι χρηστός –Γεύσασθε καί ἴδετε ὅτι χρηστός ὁ Κύριος– καί αὐτό σοῦ ἀρκεῖ. Ἀπαρνεῖσαι τόν ἑαυτό σου, παραδίδεσαι στόν Χριστό, ταπεινώνεσαι ὅσο παίρνει περισσότερο. Καί βλέπει ὁ Χριστός ὅτι ἔχεις πράγματι διάθεση νά λυτρωθεῖς ἀπό τή φιλαυτία, καί σέ λυτρώνει.

Τά πλήθη τῶν πεπραγμένων μοι δεινῶν ἐννοῶν ὁ τάλας τρέμω τήν φοβεράν ἡμέραν τῆς κρίσεως. «Θεέ μου, Θεέ μου, ἐγώ εἶμαι γιά τήν κόλαση», σάν νά λέει ὁ ὑμνωδός. «Πλήρως ἀποτυχημένος μέχρι σήμερα, ἀλλά ἐσύ δέν μέ ἀπέρριψες, δέν ἔθεσες τέλος στή ζωή μου, ὥστε νά χαθῶ αἰώνια. Μέ ἀφήνεις καί ζῶ. Μέ ἔπλασες ἐσύ, μέ ἀναπλάθεις καί ὅλη ἡ φροντίδα σου εἶναι νά μέ σώσεις. Καί παραδίδομαι στό ἔλεός σου». Τί ἄλλο καλύτερο;
Προσέξτε ὅμως! Ἡ μετάνοια νά εἶναι ἀληθινή. Ὄχι: «Μετανοῶ λιγάκι τώρα καί βλέπουμε αὔριο». Ὄχι, ὄχι! Ὅσο τό καταλαβαίνεις, πλήρως νά μετανοεῖς. Ἀλλιῶς, εἶναι σάν νά παίζεις μέ τόν Θεό. Ὅταν μετανοοῦμε ἀληθινά, αἰσθανόμαστε –ὄχι ὡς καρπό πού μαζέψαμε ἐμεῖς, ἀλλά ὡς δῶρο τῆς χάριτος– τό ἔλεος, ὅλη τή συγχώρηση πού δίνει ὁ Θεός. Καί ἀκόμη πιό πολύ ταπεινωνόμαστε. Καί καθώς μένουμε στήν ταπείνωση, δέν φεύγει ἡ χάρη καί προκόπτουμε πνευματικά.