Πνευματικά, στήν κάθε παρούσα στιγμή παραδίδεις στόν Θεό τόν ἑαυτό σου –αὐτό πού ἔχεις στά χέρια σου, τό συνειδητό. Καί αὔριο κιόλας βλέπεις ὅτι δέν τόν παρέδωσες. Ὄχι ὅτι ἡ πράξη σου αὐτή ἦταν ψεύτικη. Ἀλλά τί συνέβη; Βοηθάει ἐδῶ τό ἑξῆς παράδειγμα: Βάζουμε ἕνα καρπούζι μέσα στό νερό καί ὅσο ἐξέχει –πού εἶναι τό συνειδητό, θά λέγαμε– τό κόβουμε σύρριζα μέ τό νερό, καί ἀμέσως τό καρπούζι βγαίνει πιό ἔξω. Κόβοντας καί ἄλλη φέτα, χωρίς νά χρειαστεῖ νά κάνουμε τίποτε ἄλλο, βγαίνει καί ἄλλο στήν ἐπιφάνεια, ὥσπου βγαίνει ὅλο.
Ἕνας λόγος πού δέν παραδίδεται κανείς στόν Θεό εἶναι καί αὐτός: Βλέπει συνέχεια νά βγαίνει ὅλο καί καινούργιος ἑαυτός του ἀπό βαθύτερα, καί καμιά φορά βγαίνουν βιώματα καί καταστάσεις πού ἔχει ἀπωθήσει καί τρομάζει. Καί γι᾿ αὐτό σταματάει τό ἔργο. Ὅποιος ὅμως ἔχει κουράγιο νά κάνει αὐτή τήν ἐργασία, σιγά-σιγά λυτρώνεται.

Ἐπιτρέπει ὁ Θεός ἀπό ἐδῶ κινδύνους, ἀπό ἐκεῖ ἀπειλές, ἀπό ἀλλοῦ φόβους. Τί γίνεται; Νά ἀφουγκραστοῦμε τόν Θεό. Τί λέει ὁ Θεός; Γιατί τά ἐπιτρέπει ὅλα αὐτά; Καί νά ἔρθει ὁμαλά καί φυσιολογικά νά ποῦμε: «Ἁμαρτήσαμε, Θεέ μου, καί μᾶς ἀξίζουν. Ἀλλά ἐσύ, Θεός εὔσπλαχνος εἶσαι. Συγχώρησέ μας, δῶσε μας ἀληθινή μετάνοια νά σέ προσκυνήσουμε, νά σέ λατρεύσουμε, νά ὑπακούσουμε σ᾿ ἐσένα».
A
Ἡ μετάνοια δέν εἶναι ἕνα κάτι τό ὁποῖο ἐπιβάλλουμε στόν ἑαυτό μας. Μετάνοια σημαίνει: ἔχεις τή συναίσθηση ὅτι δέν εἶσαι ἐντάξει μέ τόν Θεό, ὅτι ἔχει σκληρύνει ἡ καρδιά σου, ὅτι δέν λαμβάνεις καθόλου ὑπ᾿ ὄψιν ὅτι ὁ Θεός κυβερνάει –δέν κυβερνᾶς ἐσύ. Καί ἔτσι αἰσθάνεσαι τήν ἀνάγκη νά κλάψεις, νά ζητήσεις συγχώρηση ἀπό τόν Θεό, νά ἀλλάξεις. Πόσο ὡραῖα θά ἦταν νά τά κάναμε αὐτά!

Ἕνα μοναστήρι εἶναι μιά οἰκογένεια, μιά ἀδελφότητα. Δέν εἶναι ἁπλῶς μονάδες μέσα ἐκεῖ, ἁπλῶς νά ἐνδιαφέρεται κανείς γιά τόν ἑαυτό του. Φροντίζουν οἱ πάντες τήν οἰκοδομή τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ. Αὐτό συμβαίνει κυρίως μέσα σέ ἕνα μοναστήρι, ἀλλά καί σέ κάθε οἰκογένεια χριστιανική καί σέ κάθε ἐνορία, πού ὅλα τά μέλη της ἀποτελοῦν μιά εὐρύτερη οἰκογένεια. Αὐτό νά προσέξουμε: νά νοιαζόμαστε τόν ἄλλο. Τρόπον τινά, ὄντες μαζί μέ τούς ἄλλους, σάν νά ξεχνοῦμε τόν ἑαυτό μας καί ἐνδιαφερόμαστε γιά τόν ἄλλο· ἐνεργοῦμε ἔτσι πού νά ἀνακουφίσουμε τόν ἄλλο, νά τόν στηρίξουμε, νά τόν βοηθήσουμε, νά τοῦ δώσουμε αὐτό πού ἔχει ἀνάγκη.
A
Ὅση ἀγάπη ἔχεις πρός τόν Θεό, τόση ἔχεις καί πρός τόν πλησίον, ὄχι λιγότερη. Καί ἄν ἔχεις ἀληθινή ἀγάπη πρός τόν πλησίον –πού δέν μπορεῖς νά τήν ἔχεις, ἄν δέν σοῦ τή δώσει ὁ Θεός– ἔχεις ὄντως ἀγάπη καί πρός τόν Θεό.

Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος εἶναι, ὅπως τό ὁμολόγησε ὁ Χριστός, ὁ μεγαλύτερος ὅλων. Καί πῶς τά κανονίζει ὁ ἴδιος ὁ Θεός, τόν τόσο δικό του ἄνθρωπο νά τόν μισήσουν, καί τελικά νά ἀποκεφαλιστεῖ σάν νά εἶναι σφαχτό. Καί αὐτό ἀσφαλῶς δέν γίνεται μόνο ἐπειδή τό ἔκανε ὁ Ἡρώδης· ὁ Θεός ἄφησε νά γίνει. Ὁ Θεός ἔτσι ὁρίζει τά πράγματα, ὄχι ἁπλῶς νά θανατωθεῖ, ἀλλά νά σφαγεῖ. Ἐμεῖς δέν ἔχουμε καμιά σχέση μέ τό πνεῦμα αὐτό.
Ἐπιτρέπει ὁ Θεός νά ἔχεις ἕνα πρόβλημα. Μήν πεῖς: «Ἄχ, δέν ἀντέχω ἄλλο, δέν μπορῶ νά τά βγάλω πέρα. Τί θά κάνω τώρα;» Νά τό ἀγκαλιάσεις, νά μήν κλονισθεῖς, νά μή στενοχωρηθεῖς, νά μή σκανδαλιστεῖς μέ τόν Θεό. Τό βλέπει ὁ Θεός. Μόλις παραδοθεῖς ἔτσι στόν Χριστό: «Ἐσύ ξέρεις, Θεέ μου», ἕτοιμος νά πάθεις ὅ,τι κι ἄν ἐπιτρέψει καθημερινά, περνᾶς σέ ἄλλη πραγματικότητα. Εἶναι μιά θεϊκή κατάσταση.

Οἱ γεωργοί τῆς εὐαγγελικῆς περικοπῆς κακοποιοῦσαν ἐκείνους πού ἔστελνε ὁ κύριος τοῦ ἀμπελῶνος. Καί ὅταν εἶδαν τόν υἱό, χάρηκαν: «Ἐπιτέλους, βρήκαμε ποιός εἶναι ὁ κληρονόμος· ἔτσι καί τόν θανατώσουμε, γίνεται πιά δικό μας τό χωράφι».
Ὅσο κι ἄν τυχόν, ἀδελφοί μου, μᾶς φανεῖ παράδοξο, αὐτή εἶναι ἡ στάση τοῦ ἀνθρώπου ἀπέναντι στόν Θεό. Ὅλοι ἀναγνωρίζουν, ἔστω ὑποσυνείδητα, ὅτι τό χωράφι εἶναι τοῦ Θεοῦ. Τό λάθος τοῦ ἀνθρώπου εἶναι ὅτι δέν ταπεινώνεται μέ πολλή εὐγνωμοσύνη πού ὁ Θεός τόν ἔβαλε στό χωράφι του καί τόν κάνει συγκληρονόμο. Ὄχι. Ἔχει μέσα του μανία νά ἀνταγωνίζεται τόν Θεό: πῶς νά κλέψει τήν κληρονομία του. Γι᾿ αὐτό ὑπεφηφανεύεται καί ἔχει φοβερή τάση νά ἁρπάξει τήν περιουσία τοῦ Θεοῦ καί νά τήν κάνει δική του! Μᾶς κάνει συγκληρονόμους ὁ Θεός, ὅταν τελείως σβήσει μέσα μας ἡ τάση αὐτή νά κλέψουμε.

Στή σημερινή εὐαγγελική περικοπή λέει κάποια γυναίκα στόν Κύριο: Μακαρία ἡ κοιλία ἡ βαστάσασά σε καί μαστοί οὕς ἐθήλασας. Μιά ἀλήθεια λέει. Ὅμως εἶναι μιά φυγή αὐτό, καί δέν τό καταλαβαίνουμε ὅσοι ὑποτίθεται ὅτι τιμοῦμε καί ἀγαποῦμε τήν Παναγία. Μενοῦνγε, λέει ὁ Κύριος, μακάριοι οἱ ἀκούοντες τόν λόγον τοῦ Θεοῦ καί φυλάσσοντες αὐτόν. Ναί, μακαρία εἶναι ἡ μητέρα μου, ἀλλά δέν εἶναι ἐκεῖ τό θέμα, ἁπλῶς νά μακαρίζουμε τήν Παναγία. Τό θέμα εἶναι νά ἀκούσουμε καί ἐμεῖς ὅπως ἄκουσε ἐκείνη τόν λόγο τοῦ Θεοῦ καί νά τόν τηρήσουμε, ὅπως ἐκείνη.
Ὅλα αὐτά πού λέμε τώρα, ὅσο κι ἄν εἶναι ἀνθρώπινα ψελλίσματα, ὅμως ἐκεῖ μέσα εἶναι ἡ ἀλήθεια τοῦ Θεοῦ. Καί μακάριος αὐτός πού ὄχι ἁπλῶς ἀκούει, ἀλλά τά δέχεται καί ἀνταποκρίνεται. Τό βλέπει ἡ Παναγία καί χαίρεται πάρα πολύ, μᾶς ἀναλαμβάνει καί μᾶς ὁδηγεῖ ἀπό χάρη σέ χάρη.

Καθώς πέρασε ἕνας χρόνος καί, θέλουμε δέν θέλουμε, ἔχουμε τό βίωμα μέσα μας: «Ἄχ, Θεέ μου, τίποτε δέν ἔκανα» –καί τρόπον τινά, εἶσαι ἐντελῶς ἐκτεθειμένος καί ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ καί ἐνώπιον τοῦ ἑαυτοῦ σου, παρά τούς κόπους, παρά τήν ὅποια προσπάθειά σου– ἔχει πάρα πολύ μεγάλη σημασία νά σκεφθοῦμε ὡς ἑξῆς: Εἶναι μεγάλη εὐλογία νά παίρνεις τό ὅποιο δεδομένο τοῦ παρελθόντος μέχρι αὐτή τή στιγμή καί νά τό ἀξιοποιεῖς. Ὅσο πιό ἀποτυχημένος, ὅσο πιό ἀπελπισμένος εἶσαι, ὅσο πιό πολύ βεβαιωμένος εἶσαι ὅτι δέν ἔκανες τίποτε, τήν ὥρα ἀκριβῶς πού ἐσύ νόμιζες ὅτι τά ἔκανες καλά καί προχώρησες καλά, τόσο εἶναι ἡ πιό κατάλληλη εὐκαιρία, ὁ πιό κατάλληλος καιρός, τόσο σοῦ ἀξίζει καί πρέπει νά κάνεις τήν καινούργια προσπάθεια. Μπορεῖς, λοιπόν, νά ἀρχίσεις ὄχι ἁπλῶς σάν γιά πρώτη φορά, ἀλλά μέ ἀκόμη περισσότερη διάθεση ἀπό ὅ,τι ἄρχισες τήν προηγούμενη φορά.