Οἱ ἄνθρωποι σήμερα ἀγαποῦν τήν εὐχαρίστηση, τή διασκέδαση, τίς ἀσχολίες· δυσκολεύονται νά μείνουν μόνοι μέ μόνο τόν ἑαυτό τους. Ἡ ζωή στόν κόσμο εἶναι ἔτσι, πού καταφέρνει κανείς καί ξεφεύγει ἀπό αὐτό. Ὅταν ὅμως κανείς μπεῖ σέ μοναστήρι καί ἀρχίσει τόν πνευματικό ἀγώνα, θέλει δέν θέλει θά ἔρθει ἀντιμέτωπος μέ τόν ἑαυτό του. Δέν γίνεται διαφορετικά· ἀλλιῶς, θά φυτοζωεῖ. Ἡ δυσκολία εἶναι νά τό δεχθεῖ κανείς αὐτό: «Ἄχ, Θεέ μου, τί ἔχω μέσα μου καί δέν τό ἤξερα, καί δέν θέλω νά τό δῶ». Καί φυσικά νά μήν ἀνησυχήσει, νά μήν ταραχθεῖ, νά μή φοβηθεῖ. Ὁ Θεός τό ξέρει πολύ πρίν τό γνωρίσουμε ἐμεῖς. Δέν μποροῦν νά προχωρήσουν τά πράγματα σάν νά μή συμβαίνει τίποτε· θά δοκιμασθεῖς. Ἀλλά ἔτσι ὠφελεῖται κανείς, ἐπειδή ἀκριβῶς νιώθει νά χαλοῦν συνέχεια τά δικά του, νά γκρεμίζονται. Ναί, τότε γίνεται ἡ πίστη πιό ἀληθινή μέσα του, καί τότε κτίζεται τό οἰκοδόμημα τοῦ Θεοῦ πιό καλά μέσα του.

Ἐκεῖνο πού σέ βοηθάει νά πάρεις τή στάση πού πρέπει νά πάρεις καί νά κάνεις αὐτό πού πρέπει, εἶναι νά ἔρθεις στή θέση τοῦ ἄλλου. Ποιός ἀπό μᾶς θά ἤθελε νά μήν τόν προσέξει ἰδιαίτερα ἐκεῖνος στόν ὁποῖο καταφεύγει ἤ νά τοῦ ποῦν κάποια λόγια ἴσα-ἴσα γιά νά τελειώνουμε καί νά κλείνει τό θέμα;
Εἶχα συναντηθεῖ μέ ἕναν γέροντα ἀπό τό Ἅγιον Ὄρος –αὔριο εἶναι ἡ μνήμη τῶν ἐν Ἁγίῳ Ὄρει διαλαμψάντων– καί μοῦ ἔκανε ἐντύπωση, καθώς κουβεντιάζαμε, ὅτι ἔνιωθες μαζί του πώς ἔρχεται στή θέση σου, δέν σέ περιφρονεῖ, δέν σέ ἀπορρίπτει. Αὐτό εἶναι ὅ,τι καλύτερο, ὄχι ἁπλῶς γιά νά διατεθεῖς ἔτσι πού νά βοηθήσεις, ἀλλά καί γιά νά τόν κάνεις τόν ἄλλο νά καταλάβει καί νά δεχθεῖ τή βοήθεια. Βέβαια, ὡς ἄνθρωποι πού εἴμαστε θά γίνουν καί λάθη καί θά ἐνεργήσουμε πλημμελῶς. Ἀλλά ὅσο ἐξαρτᾶται ἀπό τόν καθένα μας, πρέπει νά ἔχουμε πνεῦμα θυσίας. Ἔτσι ἁπλά-ἁπλά.

Δεῦτε ὀπίσω μου καί ποιήσω ὑμᾶς ἁλιεῖς ἀνθρώπων. Δηλαδή, σάν νά λέει ὁ Κύριος στούς μαθητάς: «Ἐσεῖς δέν μπορεῖτε νά γίνετε μόνοι σας· ἐγώ θά σᾶς κάνω ἁλιεῖς ἀνθρώπων ἐκ τοῦ μηδενός». Διότι ἀπό τήν πλευρά τοῦ ἀνθρώπου ὑπάρχει ἕνα τίποτε. Ἐκ τοῦ μηδενός γίνεται κανείς ἁλιεύς ἀνθρώπων. Δέν στηρίζεται ὁ Κύριος σέ προσόντα, σέ ἀνθρώπινες ἱκανότητες καί ἐξυπνάδες ἀνθρώπινες, γιά νά καλέσει κάποιους νά τούς κάνει μαθητάς του, ἀποστόλους του.
Γιά νά μάθουν ὅμως οἱ ἀπόστολοι αὐτό τό μάθημα, χρειάστηκε ὄχι ἁπλῶς νά ἀκολουθήσουν τόν Χριστό, ἀλλά νά πάθουν πολλά –καί μάλιστα ὁ ἀπόστολος Πέτρος, πού ἔπαθε τό βαρύτερο πού μποροῦσε νά πάθει κανείς. Καί ὅμως, ἔτσι ἦταν πιά ἕτοιμοι νά δεχθοῦν τή χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, γιά νά δημιουργήσει μέσα τους τήν καινούργια, τήν ἐν Χριστῷ ζωή, καί νά παραδώσουν αὐτή τή ζωή σέ ἄλλους καί οἱ ἄλλοι σέ ἄλλους…

Ὁ Θεός βλέπει τό βάθος τῆς καθεμιᾶς ψυχῆς. Καθώς γνωρίζει πῶς θά σκεπτόμαστε ἀργότερα, καίτοι ἐμεῖς, ὅσο εἴμαστε ἀκόμη μικρά παιδιά, δέν ξέρουμε τί μᾶς γίνεται, μᾶς ἀναλαμβάνει καί μᾶς βάζει στόν δρόμο του. Βέβαια, ὁ Θεός τόν κάθε ἄνθρωπο τόν ἔχει κάνει ἐλεύθερο καί τόν κρατάει ἐκεῖ στήν ἐλευθερία. Καί μολονότι τά πάντα ἐξαρτῶνται ἀπό τόν Θεό, ἀφήνει ἕνα περιθώριο στόν ἄνθρωπο, ὥστε νά πεῖ ναί ἤ ὄχι στόν Θεό. Καί καθώς ὡς Θεός γνωρίζει ὅτι μιά ψυχή, τώρα, πού εἶναι μικρούλα, δέν καταλαβαίνει, ἀλλά ὅταν ἔρθει σέ κατάλληλη ἡλικία καί περάσει ἀπό διάφορα στή ζωή, θά βρεῖ τόν Θεό, τήν προλαμβάνει τήν ψυχή ὁ Θεός, τήν προσέχει, τήν ὁδηγεῖ. Ἀπό αὐτῆς τῆς ἀπόψεως κάθε στιγμή τῆς ζωῆς ἔχει πολύ μεγάλη σημασία. Αὐτά τά βλέπουμε καί στό βιβλίο Ἐξομολογήσεις τοῦ ἱεροῦ Αὐγουστίνου.

Θεοῦ τό σῶμα καί θεοῖ με καί τρέφει, λέει μιά εὐχή πρό τῆς θείας Κοινωνίας: «Σῶμα Θεοῦ εἶναι αὐτό πού εἶναι μπροστά μου, καί μέ θεώνει». Τό Σῶμα τοῦ Χριστοῦ δέν γίνεται σῶμα δικό μας, ἀλλά τό δικό μας σῶμα μεταβάλλεται σέ Σῶμα Χριστοῦ, καί τό δικό μας αἷμα μεταβάλλεται σέ Αἷμα Χριστοῦ. Καί ἔτσι χριστοποιεῖται ὁ ἄνθρωπος, θεώνεται.
Ὁ Θεός δέν μένει στά λίγα, δέν προσφέρει κάτι λίγο στόν ἄνθρωπο, ἁπλῶς νά τόν βελτιώσει καί νά τόν φωτίσει, ὅπως κάποιος πού μᾶς φωτίζει καί μᾶς δείχνει τόν δρόμο. Ὁ Θεός θεώνει τόν ἄνθρωπο, τόν κάνει φῶς. Ὄχι ἁπλῶς φωτίζεται ὁ ἄνθρωπος, ἀλλά γίνεται φῶς. Ὅμως γιά νά γίνει αὐτό, πρέπει χωρίς ἐμπόδιο νά μπορεῖ νά ἐργαστεῖ ἡ χάρη τοῦ Θεοῦ μέσα μας. Δέν φτάνει ἁπλῶς νά κοινωνήσει κανείς. Πρέπει νά προσφέρεται στόν Χριστό μέ πολλή προθυμία καί ἀγάπη, καί νά μήν ὑπάρχει μέσα του καμία ἐπιφύλαξη, ἀντίσταση, ἀντίδραση ἤ ὀλιγοπιστία.

Ποιός εἶναι εὐλαβής; Αὐτός πού ἔχει φόβο Θεοῦ μέσα του, ὄχι τρόμο. Ὅταν ἔχει ὁ ἄνθρωπος φόβο Θεοῦ, στέκεται μέ εὐλάβεια ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, ἔχει κατάνυξη, ἔχει συναίσθηση τί κάνει ἐκείνη τήν ὥρα. Ἡ εὐλάβεια ἐνέχει μέσα της καί μιά ἱλαρότητα. Ἐκεῖνος πού ἔχει μόνο τρόμο καί φόβο εἶναι σφιγμένος, εἶναι σάν ἁλυσοδεμένος, δέν μπορεῖ νά κάνει προσευχή. Ὅταν εἶναι εὐλαβής κανείς, τό χαίρεται πού εἶναι μπροστά στόν Θεό, τό χαίρεται πού εἶναι μαζί μέ τόν Θεό, πού θά μιλήσει στόν Θεό, πού θά τοῦ ἀνοίξει τήν καρδιά του· τό χαίρεται πού ἔχει αὐτή τή μεγάλη τιμή νά ἐπικοινωνήσει μέ τόν Θεό. Ὅταν δέν ὑπάρχει αὐτό, δέν ὑπάρχει εὐλάβεια στήν ψυχή. Ὁ φόβος πού ἔχει κανείς τότε εἶναι ἕνας τρόμος. Δέν εἶναι φόβος Θεοῦ πού γλυκαίνει, ἡμερεύει τόν ἄνθρωπο, καί ὁ ἄνθρωπος φοβᾶται μέν τόν Θεό, καθώς συναισθάνεται τίς ἁμαρτίες του, ἀλλά συγχρόνως ἔχει χαρά καί εὐφροσύνη.

Τόν ἄνθρωπο τόν ἁμαρτωλό, πού ζεῖ στήν ἄγνοια, στό σκοτάδι, καί δέν ξέρει τί τοῦ γίνεται, τόν ἀνέχεται ὁ Θεός, τόν περιμένει καί θά τόν ἐλεήσει· θά τόν δεχθεῖ καί θά τόν συγχωρήσει, τήν ὥρα πού θά μετανοήσει. Ἀλλά τόν πονηρό ἄνθρωπο… Μήν κάνεις πονηριές, καμώματα καί διπλωματίες μέ τόν Θεό. Εἶναι πολύ ἐπικίνδυνο παιχνίδι αὐτό. Εἶναι ἔγκλημα. Ἄκουσες τή φωνή τοῦ Θεοῦ, ἄς ποῦμε, μέσα στήν ἐκκλησία πού τελεῖται τό μυστήριο, πού ψάλλονται τά τροπάρια, πού λέγονται οἱ εὐχές; Ἄν κάτι ἀπό αὐτά ἀγγίξει τήν ψυχή σου –κάτι δείχνει ὁ Θεός ὅτι μπορεῖ νά γίνει μέσα σου– καί ἐσύ κάνεις ὅτι δέν καταλαβαίνεις, μεγάλο λάθος αὐτό· δέν τό ἀνέχεται ὁ Θεός. Καί ἄν δέν σέ πατάξει, γιά νά σέ ξυπνήσει, συνήθως σέ ἀφήνει στήν κατάσταση πού εἶσαι χωρίς τή χάρη, τήν παρουσία, τήν ἐπίσκεψη τοῦ Θεοῦ, πού κάνει τόσο γλυκιά, ὄμορφη, ὡραία τή ζωή τοῦ χριστιανοῦ. Γι᾿ αὐτό, σέ φωτίζει ὁ Θεός νά κάνεις κάτι; Μήν ἀναβάλλεις.