Ἡ ὁσία Κασσιανή συνέγραψε τό πολύ γνωστό τροπάριο πού ψάλλεται τή Μεγάλη Τρίτη τό βράδυ καί ἀναφέρεται στή μετάνοια τῆς πόρνης, πού ἄλειψε μέ μύρο τά πόδια τοῦ Κυρίου λίγο πρό τοῦ πάθους. Αὐτό τό τροπάριο καλό εἶναι ὁ καθένας νά τό μελετήσει, μία πρός μία τίς λέξεις.
Εἶναι μεγάλη ἡ πράξη τῆς μετανοίας. Δέχεται ὁ Θεός, συγχωρεῖ τόν ἁμαρτωλό. Καί φυσικά ἡ ἀληθινή μετάνοια εἶναι κάτι ὁριστικό, κάτι πού τό πῆρες ἀπόφαση καί δέν ξαναγυρίζεις πίσω. Δέν ὑπάρχει χειρότερο ἀπό τό νά γυρίζει κανείς ἐπί τό ἴδιον ἐξέραμα, ὅπως λέει ὁ ἀπόστολος Πέτρος. Ἄλλο τώρα ὅτι πάνω στόν ἀγώνα του κανείς, ὡς ἄνθρωπος πού εἶναι, θά ἐπιτρέψει ὁ Θεός λίγο νά ξεφύγει ἔτσι, λίγο ἀλλιῶς, γιατί διαφορετικά θά ὑπερηφανευθεῖ ὁ ἄνθρωπος. Ὄχι ὅμως νά γυρίζει στήν ἁμαρτία γιά τήν ὁποία μετενόησε καί ἔλαβε συγχώρηση, καί ἄνοιξε ὁ δρόμος τῆς σωτηρίας.

Μέ τή γέννηση τῆς Θεοτόκου ἀρχίζει νά ἐκδηλώνεται ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ γιά τή σωτηρία τοῦ κόσμου. Αὐτό τονίζουν καί τά τροπάρια. Λέει ἕνα ἀπό αὐτά: Ἡ ἀπαρχή τῆς ἡμῶν σωτηρίας… Καί γνωρίζουμε ὅτι σέ ὅλα τά θέματα εἶναι πολύ σημαντικό νά βάλει κανείς ἀρχή. Ἡ ἀρχή εἶναι τό ἥμισυ τοῦ παντός. Νά ἐξετάσουμε, λοιπόν, ἐάν βάλαμε ἀρχή. Νά μελετήσουμε τήν ὅλη ὑπόθεση: Βάλαμε ἤ δέν βάλαμε ἀρχή; Ξεκινήσαμε ἤ δέν ξεκινήσαμε; Νιώθουμε μέσα μας τή χάρη τοῦ Θεοῦ νά ἐργάζεται, γιά νά φέρει εἰς πέρας τό ὅλο ἔργο τῆς σωτηρίας μέσα στήν ψυχή μας, ἤ δέν γίνεται ἔτσι; Ξεκινάει ὁ Θεός τό ἔργο τῆς σωτηρίας μας μέ τό νά ἐκλέξει, ἄν θέλετε, τήν ἁγία Ἄννα καί τόν Ἰωακείμ νά γίνουν προπάτορες, νά γεννήσουν τήν Παναγία τή Μητέρα του, ἀπό τήν ὁποία θά γεννηθεῖ ὁ ἴδιος ὁ Κύριος. Πόσο ἐμεῖς ἀνταποκρινόμαστε στή δωρεά αὐτή;

Ἡ πηγή τῆς ζωῆς ἐκ τῆς στείρας τίκτεται, μᾶς λέει ἕνα τροπάριο τῆς ἑορτῆς. Καθόλου νά μή φοβηθοῦμε ἐάν διαπιστώνουμε ὅτι τόσο νεκρή εἶναι ἡ ψυχή μας, τόσο δέν ἔχουμε προσόντα, τόσο φτώχεια ὑπάρχει μέσα μας, ὡσάν νά εἶναι στείρα ἡ ψυχή μας. Τί περιμένει κανείς ἀπό μιά στείρα ψυχή; Ὅπως μιά γυναίκα στείρα δέν μπορεῖ νά γεννήσει, ἐκτός ἄν ὁ Θεός κατά θαυμαστό τρόπο ἐπέμβει. Νά, ὅμως πού ἀκριβῶς ὁ Θεός κάνει ἐκεῖνο πού θέλει νά κάνει μέσα ἀπό τέτοια θαυμαστά ἔργα. Ἑπομένως, ὅσο πιό πολύ νεκρός –ἄν ἐπιτρέπεται νά ποῦμε– εἶναι κανείς, ὅσο πιό στεῖρος εἶναι, τόσο πιό κατάλληλος εἶναι νά καρπογονήσει αὐτή ἡ στειρότητα· δηλαδή ἡ χάρη τοῦ Θεοῦ νά ἀρχίσει νά καρπογονεῖ μέσα ἀπό αὐτή τή στείρα ψυχή. Ὅσο, λοιπόν, κι ἄν νιώθουμε ὅτι εἴμαστε ἄγονοι καί στεῖροι, τόσο νά πιστεύουμε ὅτι ὁ Θεός θά μᾶς δώσει χάρη καί ὅτι αὐτή ἡ χάρη θά ἀρχίσει νά καρπογονεῖ λαμπρῶς!

Ἐφόσον οἱ θλίψεις καί ὅλα τά παθήματα στόν κόσμο αὐτόν εἶναι συνέπεια τῆς ἁμαρτίας, θέλουμε δέν θέλουμε θά τά περάσουμε. Βέβαια, δέν σημαίνει ὅτι ὅποιος περάσει θλίψεις θά σωθεῖ. Δέν μᾶς ἁγιάζουν ἁπλῶς οἱ θλίψεις, μᾶς βοηθοῦν ὅμως, τώρα πού ἔγινε ἄνθρωπος ὁ Χριστός καί πέρασε μέσα ἀπό ὅλα αὐτά καί τά καθαγίασε. Ἄν πιστεύουμε στόν Χριστό, ὅσο περισσότερο παιδευτοῦμε, ὅσο περισσότερο πάθουμε, τόσο βεβαιότερη εἶναι ἡ σωτηρία μας, διότι περνώντας μέσα ἀπό ὅλα αὐτά συμπάσχουμε μέ τόν Χριστό, πεθαίνουμε μαζί μέ τόν Χριστό. Ἔτσι καί ἀνασταινόμαστε μαζί μέ τόν Χριστό. Δέν εἶναι θέμα προγράμματος οἱ θλίψεις, νά τίς προγραμματίσουμε καί νά περάσουμε περισσότερες ἤ λιγότερες. Αὐτά τά ξέρει ὁ Θεός. Ἐμεῖς νά τά δεχθοῦμε ὅλα μέ εὐγνωμοσύνη. Καί νά μήν εἶναι ἡ ζωή μας ἁπλῶς: «Ἄχ, ἦρθε αὐτό. Τί θά κάνουμε; Ἄχ, ἦρθε τό ἄλλο. Τί θά κάνουμε;»

Μακάρι ἡ σημερινή γενιά νά καταλάβουμε τί εἶναι αὐτό πού λέγεται εὐχή τοῦ Ἰησοῦ καί πόσο μπορεῖ νά βοηθήσει τόν ὁποιονδήποτε ἄνθρωπο, ἀκόμη καί ἐκεῖνον πού μέρα νύχτα δουλεύει, π.χ., σέ ἕνα μαγειρεῖο· ὄχι μόνο ἐκεῖνον πού ἔχει χρόνο νά πάει σέ ἕνα ἐξωκλήσι ἤ νά καθίσει λίγο στό δωμάτιό του, ἀλλά καί ἐκεῖνον πού εἶναι στό πόδι νύχτα μέρα, καί ὅταν λίγο διακόπτει, εἶναι τόσο κουρασμένος, πού δέν μπορεῖ νά κάνει τίποτε ἄλλο, παρά μόνο νά κοιμηθεῖ. Καί γι᾿ αὐτόν ἀκόμη, ἰδίως γι᾿ αὐτόν, εἶναι ὅ,τι χρειάζεται ἡ εὐχή. Ὁ ἅγιος Εὐφρόσυνος ἁγίασε μέσα στό μαγειρεῖο τοῦ μοναστηριοῦ. Ὅποιος κι ἄν εἶσαι, ἡ εὐχή μπορεῖ νά γίνει ἕνας πολύ σύντομος δρόμος, γιά νά σέ φέρει σέ κοινωνία, σέ ἐπαφή μέ τόν Χριστό.

Ἄν ὁ ἄνθρωπος ἀρχίσει νά χαριτώνεται, ἄν ἀρχίσει νά ἔχει μέσα του καρπό πνευματικό, θά νιώθει ὅτι αὐτό εἶναι ἔργο τοῦ Θεοῦ καί ὄχι δικό του κατόρθωμα. Εἶναι ὄχι ἁπλῶς ἐπικίνδυνο ἀλλά θανατηφόρο, ὅταν κανείς νομίζει ὅτι προκόπτει πνευματικά, ἀλλά τό βλέπει πιό πολύ σάν ἕνα ἔργο δικό του. Πουθενά δέν συναντοῦμε κανέναν ἅγιο ὁ ὁποῖος φρονεῖ ὅτι αὐτός ἔκανε ὅ,τι ἔκανε, καί γι᾿ αὐτό προκόπτει ἡ ψυχή του. Τουναντίον, ἕνας ἅγιος μπορεῖ νά κάνει θαυμαστά ἔργα καί οὔτε πάει τό μυαλό του ὅτι τά κάνει αὐτός οὔτε καυχᾶται. Βλέπει ὅτι τά κάνει ἡ χάρη τοῦ Θεοῦ καί ὄχι ἡ δική του δύναμη. Ἔτσι καί ἀλλιῶς ὁ ἄνθρωπος εἶναι στεῖρος, εἶναι ἄγονος, ἀλλά πρέπει νά παιδευτεῖ ἀρκετά κανείς γιά νά τό καταλάβει αὐτό, νά τό συνειδητοποιήσει, νά τό παραδεχθεῖ. Καί ἄν ποτέ ἀρχίσει νά ὑπάρχει μέσα του κάποιος καρπός χάριτος, θά ἔχει τή συναίσθηση ὅτι ὁ Θεός τό κάνει, ὄχι ἡ δική του δύναμη.

Ὁ ὁποιοσδήποτε ἄνθρωπος, ὅ,τι καί νά εἶναι, ἐάν θελήσει νά σταθεῖ μπροστά στόν σταυρό τοῦ Κυρίου καί νά ζήσει αὐτό τό γεγονός, εἶναι ἀδύνατον νά συνεχίσει ἀπό ἐκεῖ καί πέρα νά εἶναι αὐτό πού ἦταν ὥς ἐκείνη τή στιγμή. Δέν μπορεῖ· θά γίνει μέσα του συγκλονισμός, θά γίνει σεισμός. Θά ἀλλοιωθεῖ ὁ ἄνθρωπος, θά ἀλλάξει, θά ἀρχίσει νά φρονεῖ ἀλλιῶς, θά αἰσθάνεται ἀλλιῶς, θά βούλεται ἀλλιῶς. Τό θέμα εἶναι: πόσοι καί ποιοί θά εἶναι αὐτοί πού θά προσεγγίσουν ἔτσι τόν Κύριο, πού θά σταθοῦν ἔτσι ἐνώπιον τοῦ Κυρίου;
Τό βλέπουμε αὐτό στήν περίπτωση τῶν δύο ληστῶν. Καί οἱ δύο τό ἴδιο εἶναι. Ὅμως ὁ ἕνας ἀπό τούς δύο ἔρχεται σέ συναίσθηση, τοῦ ἑνός ἀπό τούς δύο ἀνοίγουν τά μάτια, ἀνοίγει ἡ καρδιά, φωτίζεται ἡ ψυχή. Ὁ ἕνας ἀπό τούς δύο καταλαβαίνει τόν Χριστό, τόν προσεγγίζει, νιώθει ὅλο τό γεγονός ὅπως πρέπει. Ὁ ἄλλος εἴδηση δέν παίρνει. Μέγα μυστήριο!