Σέ ὅλα τά πράγματα, στά θεῖα καί στά ἀνθρώπινα, πάντοτε ὑπάρχει ἡ προετοιμασία. Ὁ Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος ἦρθε, καί τό ἔργο του ἦταν, ἐκεῖ στήν ἔρημο ὅπου ζοῦσε ἀσκητικότατη ζωή, νά καλεῖ τόν κόσμο σέ μετάνοια καί νά τόν προετοιμάσει γιά τό κύριο γεγονός: Ἐγώ ἐβάπτισα ὑμᾶς ἐν ὕδατι ἐκεῖνος δέ –ὁ Χριστός– ἐν Πνεύματι Ἁγίῳ.
Ὅλοι μας βαπτιζόμαστε τότε πού εἴμαστε νήπια. Ἀλλά ὅταν ἔχουμε μεγαλώσει, βρισκόμαστε σέ μιά τέτοια κατάσταση, πού λέει κανείς: «Βαπτίστηκα ἤ δέν βαπτίστηκα;» Ζεῖ δηλαδή ὡς βαπτισμένος ἤ δέν ζεῖ; Τό βάπτισμα ἀναγεννᾶ τόν ἄνθρωπο. Καί ὅμως, ἴσως ἀκόμη δέν ἔχουμε μέσα μας αὐτή τήν πραγματικότητα. Γι᾿ αὐτό πρέπει κανείς νά ξαναβαπτιστεῖ μέ τό βάπτισμα τῆς μετανοίας, σάν τώρα νά γνώρισε τόν Χριστό, νά ἄκουσε γιά τόν Χριστό καί νά ἀποφασίζει μέ ὅλη του τήν καρδιά νά γίνει τοῦ Χριστοῦ.

Ἡ ἀμμᾶς Συγκλητική τονίζει τίς παγίδες τίς ὁποῖες στήνει ὁ διάβολος, πότε ἀπό τά ἀριστερά, πότε ἀπό τά δεξιά, μέ σκοπό νά καταστείλει ὅπως μπορέσει τήν κίνησή μας πρός τόν Θεό. Καί συμπληρώνει: Χαῖρε δέ ὅτι ἐπεσκέψατό σε ὁ Θεός. Καθώς παθαίνεις ὅλα αὐτά, νά μήν ἀποθαρρυνθεῖς, νά χαίρεις μάλιστα πού σέ ἐπισκέφθηκε ὁ Θεός.
Πράγματι, καμιά φορά ὁ ἄνθρωπος ἀποκάμνει. Πότε ὁ διάβολος τόν παραμονεύει ἐδῶ, πότε ἐκεῖ, πότε τοῦ στήνει ἐδῶ ἐνέδρα, πότε ἐκεῖ, καί κουράζεται κανείς καί σάν νά μήν ἀντέχει ἄλλο. Ὄχι. Νά ἀντέξεις, νά μήν ἀποθαρρυνθεῖς καί μάλιστα νά χαίρεις πού σέ ἐπισκέφθηκε ὁ Θεός. Ὁ Θεός, πού ἐπιτρέπει νά παθαίνεις ὅλα αὐτά ἕνεκα τῶν ἁμαρτιῶν σου, σέ ἀγαπάει καί θέλει νά καθαριστεῖς, νά ἐλευθερωθεῖς ἀπό τήν ἁμαρτία σου. Προνοεῖ γιά σένα ὁ Θεός, σέ παρακολουθεῖ, ἐπιβλέπει ἐπάνω σου, εἶναι μαζί σου, σέ ἀγαπάει. Μή φοβᾶσαι.

Θεοφάνεια, Φῶτα. Εἶναι ἡ κατ᾿ ἐξοχήν ἑορτή, ὅπου τονίζεται ἡ φανέρωση τοῦ Θεοῦ, ἡ ἐπιφάνεια τοῦ Θεοῦ. Σέ ἕνα ἀπό τά ἀναγνώσματα ἀπό τήν Παλαιά Διαθήκη λέει: «Ὅπως ἔρχεται τό χιόνι, ἡ βροχή καί μεθάει ἡ γῆ ἀπό τήν ὑγρασία καί μετά ὅλοι οἱ σπόροι φυτρώνουν, ἔτσι ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ ἐργάζεται μέσα στίς ψυχές καί αὐτές ἀναγεννῶνται, καί μετά ὅλη ἡ κτίση χαίρεται». Καί ἐμεῖς μποροῦμε νά προσεγγίσουμε τό μυστήριο μέσα ἀπό ὅλα αὐτά πού ἀκοῦμε, καί κυριολεκτικά νά μεθύσουμε ἀπό τόν οἶνο τόν πνευματικό τοῦ Πνεύματος τοῦ Ἁγίου. Καί ὅπως τά παρουσιάζει ὁ προφήτης, καί τά δένδρα, καθώς τά φυσάει ὁ ἀέρας καί κουνιοῦνται, εἶναι σάν νά χειροκροτοῦν, ἄς ποῦμε, καί νά χαίρονται μαζί μέ τόν ἄνθρωπο, ὁ ὁποῖος δέχθηκε καί δέχεται τή χάρη τοῦ Θεοῦ καί γεμίζει ἡ ψυχή του μέ εὐφροσύνη καί ἀγαλλίαση. Κυρίως σήμερα, λοιπόν, πρέπει κάπως ἔτσι νά νιώσουμε αὐτή τήν ἐπιφάνεια τοῦ Θεοῦ.

Ὁ Πατήρ πού εἶχε στείλει τόν Ἰωάννη τόν Πρόδρομο στήν ἔρημο γιά νά κηρύξει μετάνοια, τοῦ εἶπε: «Σέ αὐτόν πού θά δεῖς νά κατεβαίνει τό Πνεῦμα τό Ἅγιο, αὐτός εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θά βαπτίσει ὅλους ἐν Πνεύματι Ἁγίῳ». Καί ὑπάρχει αὐτή ἡ χαρακτηριστική φράση τοῦ Προδρόμου: Κἀγώ ἑώρακα καί μεμαρτύρηκα ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ.
Ἐφόσον κανείς ἀκούσει τόν Θεό καί συμμορφωθεῖ πρός τό θέλημά του καί τίς ἐντολές του, κάποτε θά ἔρθει ἡ ὥρα πού θά δεῖ ὅτι αὐτός εἶναι ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ καί θά δώσει μαρτυρία περί αὐτοῦ. Ἐμεῖς ἀκοῦμε στήν Ἐκκλησία ὅτι ὄντως ἦρθε ὁ ἴδιος ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ στή γῆ, ἔγινε ἄνθρωπος καί ἑνώνεται μέ τόν καθένα, καί ὅτι ὁ πιστός ἔχει τά ἀνάλογα βιώματα καί τίς ἀνάλογες ἐμπειρίες. Χρειάζεται, λοιπόν, νά τά πάρουμε σοβαρά τά πράγματα, καί νά μήν ἐπιτρέψουμε στόν ἑαυτό μας νά ἡσυχάσει, ἕως ὅτου νά λάβει αὐτή τήν πείρα. Καί θά ἔρθει ὥρα πού θά τή λάβει.

Δέν ἔχει τόση σημασία πόσο ἁμαρτωλοί εἴμαστε, ἀλλά ἄν καί αὐτή ἡ ἁμαρτωλότητά μας ἀκόμη μᾶς κάνει νά παίρνουμε σωστή στάση ἀπέναντι στόν Θεό. Καί ὅταν παίρνεις σωστή στάση, ὅσο ἁμαρτωλός κι ἄν εἶσαι, ὁ Θεός σιγά-σιγά σέ ἐξαγιάζει. Δέν σέ ἀφήνει νά εἶσαι ἁμαρτωλός καί ἁπλῶς νά σέ θεωρεῖ φίλο του. Δέν εἶναι τό ἐμπόδιο ὅτι εἴμαστε ἀδύνατοι καί δέν μποροῦμε νά διορθωθοῦμε· αὐτό εἶναι ἕνα ψέμα μεγάλο. Ἐκεῖνο πού ἐμποδίζει εἶναι ὅτι δέν θέλεις νά σέ ἀναλάβει ὁ Θεός, δέν θέλεις νά παραδοθεῖς στόν Χριστό. Λές: «Ἄ, ἐγώ ἔχω παιδιά καί, ἄν παραδοθῶ στόν Χριστό, τί θά γίνουν τά παιδιά μου;» Ἤ ἄλλοι λένε: «Ἔχω ἐπάγγελμα καί τί θά γίνει αὐτό;» Τό νά παραδοθεῖς στόν Χριστό δέν ἔχει τέτοια σημασία. Μπορεῖς νά συνεχίσεις νά εἶσαι γονέας, ἐργαζόμενος, νοικοκυρά καί νά εἶσαι καί ἅγιος, ἁγία. Μόνο νά ποθήσεις νά σέ ἀναλάβει ὁ Χριστός καί νά σέ κάνει ὅ,τι ὡς Θεός μπορεῖ νά σέ κάνει.

Ὅταν εἶναι παραδομένος ὁ ἄνθρωπος στό κοσμικό πνεῦμα, παίρνει ἀντιδραστική, ὑπερήφανη στάση. Καί τότε ὄχι ἁπλῶς δέν ὑπάρχει δρόμος, δίοδος γιά νά ἔρθει ἡ χάρη, τό ἔλεος τοῦ Θεοῦ στήν ψυχή καί νά τόν ἐλεήσει, νά τόν θεώσει ὁ Κύριος τόν ἄνθρωπο, ἀλλά ἡ ἴδια ἡ ψυχή εἶναι, ἄς ποῦμε ἔτσι, σάν μιά πέτρα, πού δέν τήν ἀγγίζει τίποτε. Ρίξε νερό ἐπάνω στήν πέτρα, ξαναρίξε· δέν καταλαβαίνει τίποτε· τίποτε δέν τήν ἀγγίζει. Ἔτσι σκληρό κάνει τόν ἄνθρωπο ἡ φιλαυτία, τό ἐγώ. Ἐνῶ τό σφουγγάρι, π.χ., ἀμέσως θά ἁρπάξει καί τήν παραμικρή σταγόνα.
Καί μήν ποῦμε: «Γιατί μᾶς ἔκανε ἔτσι ὁ Θεός, σάν πέτρες;» Ὄχι, ὄχι. Ἀπό μιά πλευρά εἶναι εὐλογία αὐτό, τό ὅτι ἔπεσε ὁ ἄνθρωπος. Ἔπεσε, βέβαια, γιατί ὑπερηφανεύτηκε· ἀλλά καθώς ἔπεσε, ἔχει τή δυνατότητα νά ταπεινωθεῖ, νά γίνει ἡ ψυχή του «σφουγγάρι», καθώς βοηθιέται ἀπό τήν ὅλη πραγματικότητα τῆς πτώσεως.

Ὅταν προσευχόμαστε, ὁπωσδήποτε χρειάζεται κάθε φορά, ἐκτός ἀπό τίς προσευχές τῆς Ἐκκλησίας καί τή νοερά προσευχή, νά κάνουμε προσευχή μέ δικά μας λόγια, ἔστω λίγα λεπτά.
Ἄν ὑποθέσουμε ὅτι ἕνας ἀφιερώνει στήν προσευχή μία ὥρα τήν ἡμέρα, γιά ἕνα τέταρτο τουλάχιστον ἤ ἔστω γιά δέκα λεπτά ἀπό αὐτή τήν ὥρα ἡ προσευχή του νά εἶναι προσευχή μέ δικά του λόγια. Δέν θά τήν πῶ αὐτοσχέδια προσευχή, γιατί εἶναι λίγο παρεξηγημένη ἡ φράση αὐτή· πάντως νά εἶναι δική του προσευχή, προσευχή μέ δικά του λόγια. Νά ἐκδηλώσει μέ τά λόγια του αὐτά τόν πόνο του, τόν καημό του, τόν πόθο του, τή λαχτάρα του, τή μετάνοιά του, τήν ταπείνωσή του. Καί μέσα σ᾿ αὐτή τήν προσευχή ὁπωσδήποτε θά βάλει κανείς προσευχή ὄχι μόνο γιά τόν ἑαυτό του ἀλλά καί γιά τούς γονεῖς του, γιά τά παιδιά του, γιά τούς γνωστούς του, τούς φίλους του καί γιά τούς κεκοιμημένους.